سرداب به معنى زيرزمِین است كه در زمستان قدرِی گرم‌تر و در تابستان قدرِی خنك‌تر از قسمت بالا است. منزل امام حسن عسکرِی ٧ در شهر سامرا داراى سردابِی بود که آن حضرت به همراه حضرت مهدى (عج) (عج) در همين سرداب زندگى مِی‌نمود و به جهت اِین که آن دو امام بزرگوار در آن سرداب زندگى مى‌كردند مکان مبارکِی است.

معتضد عباسى شانزدهيمن خليفه عباسى سپاهى را به سامرا براى دستگيرى حضرت مهدى (عج) (عج) فرستاد. يكى از مأموران به نام رثيق مى‌گويد: وقتى سپاه معتضد وارد سامرا شدند. از آنجا به طرف سرداب رفتند. لشگر پشت در سرداب نگهبانِی مِی‌دادند که امام ٧ بيرون نرود تا لشگرِیان بعدِی برسند. ناگاه حضرت مهدى (عج) از در سرداب بِیرون آمد و از مقابل فرماِینده بدون آن که او را ببِیند عبور كرد و از آن زمان غِیبت صغرِی شروع شد.

فرمانده خطاب به سپاه كرد و گفت: وارد سرداب شويد و حضرت مهدى را دستگير كنيد. سپاهيان گفتند مگر نديدى كه مهدى ٧ از رو به روى شما عبور كرد. فرمانده گفت: من او را نديدم شما كه ديديد چرا به او حمله نكرديد. آنها گفتند: ما گمان كرديم كه شما او را ديده و چون دستور ندادِید ما نيز اقدامِی نکردِیم.

بدِین ترتيب حضرت مهدى با اعجاز الهِی از آسِیب سپاه خونخوار معتضد نجات يافت و غايب گرديد. اين سرداب از همان زمان تاكنون در كنار مرقد مطهر امام هادى و امام عسکرى٨ باقى مانده و شيعيان كنار آن سرداب مى‌روند و به خاطر آن كه در آن سرداب سه امام بزرگوار مدتى زندگى مِی‌کردند تبرك جسته و در آن مکانِ با برکت دعا مِی‌کنند. [١]

٢١. هداِیت به برکت دل پاک و عمل صالح

در تفسِیر روح البيان آمده که مردِی زن کافرِی را دِید که در فصل زمستان مقدارِی گندم به دست گرفته و در بِیابانِی جلوِی پرندگان مِی‌رِیزد. مرد به آن زن گفت: تو که کافر هستِی، دانه‌دادن به پرندگان براِی تو چه فاِیده‌اِی دارد؟ زن گفت: فاِیده‌اِی داشته باشد ِیا نه، من اِین کار را مِی‌کنم. چند ماه از اِین جرِیان گذشت، آن مرد در مکّه و در مراسم حج اتّفاقاً همان زن

[١] بحار الأنوار، ط دار الاحِیاء التراث، مجلسي، محمد باقر، ج٥٢، ص: ٥٢.