شبِی هارون‌الرشِید خلِیفه غاصب، در خواب دِید که تمام دندان‌هاِیش رِیخته است. معبّرِی را طلبِید و از او درباره تعبِیر خواب خود سؤال کرد. معبّر گفت: اِین خواب دلِیل اِین است که همه خوِیشان و فامِیل‌هاِی خلِیفه خواهند مرد. هارون از اِین سخن به شدت ناراحت شد و گفت: خاک بر دهانت. سپس دستور داد صد تازِیانه به او بزنند. معبّر دِیگرِی را طلبِید و از تعبِیر خواب خود پرسِید. معبّر گفت: اِین خواب نشانه اِین است که عمر خلِیفه از همه خوِیشانش طولانِی‌تر خواهد شد. هارون گفت: هر دو تعبِیر به ِیک معناست اما در دومِی ادب رعاِیت شده است.[١]

 نکته: معروف است که مِی‌گوِیند: سه کلمه: «بشِین، بفرما، بِتَمَرگ» همه ِیک معنا دارند ولِی مراتب ادب در آنها متفاوت است.

١٥. برخِی از آداب عرفِی صحبت کردن

هنگام سخن گفتن از کلمات مودبانه و زِیبا استفاده کنِید از گفتن فحش و ناسزا به شدّت خوددارِی کنِید. اگر کسِی به شما ناسزا گفت و شما را با انجام رفتار و اعمال تحرِیک‌آمِیز خود عصبانِی کرد با ملاِیمت و خوش‌روِیِی برترِی خود را نسبت به او نشان دهِید تا پِیروز مِیدان باشِید. جملات را منسجم و حساب شده و در ضمن کلمات کوتاه بِیان کنِید. ساده و روان سخن بگوِیِید. از کلمات و جملاتِی که درک آن براِی دِیگران مشکل است صرف نظر کنِید. وقتِی در جمع عمومِی سخنورِی مِی‌کنِید از بِیان موضوعاتِی که تنها براِی خودتان جذّابِیت دارد خوددارِی کنِید.

جملات دِیگران را کامل نکنِید، اندکِی صبر کنِید تا کلمه‌اِی که به دنبال آن است خود او بر زبان بِیاورد. اگر کسِی کلمه‌اِی را اشتباه گفت و ِیا لهجه خاصِی داشت نباِید به او بخندِید و به او ِیا دِیگران اشتباه او را ِیادآورِی کنِید و به اصطلاح اشتباه لپِی دِیگران را ِیادآور شوِید. هنگام صحبت دِیگران خود را خسته و کلافه نشان ندهِید چون خلاف ادب است. بِیشتر از آن چه سخن مِی‌گوِیِید به دِیگران فرصت صحبت‌کردن بدهِید.

صحبت دِیگران را قطع نکنِید و اگر کسِی سخن شما را قطع کرد براِی ادامه آن پافشارِی نکنِید.

[١] زِینه المجالس، ص: ٧١.