جلوههای دلنواز ماه - ابن حسینی، سعید - الصفحة ٣٠٣ - الف بدگمانی «سوء ظن»
شماره ٣٥: بدگمانِی و خوشگمانِی
الف: بدگمانِی «سوء ظن»
قال الله الحکِیم: (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيراً مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ)[١] از گمان بد نسبت به يكديگر بپرهِیزِید كه بعضى از گمانها، گناه است.
امِیرمؤمنان علِی ٧: (يا عَبِيدَ السَّوءِ تَلُومُونَ الناسَ على الظَّنِّ و لا تَلُومُونَ أنفُسَكُم على اليَقينِ!) [٢] اى کسانِی که پِیوسته به دِیگران گمان بد دارِید، چرا به صرف احتمال خطا، دِیگران را سرزنش مىكنيد ولِی با وجود يقين به كردارِ بدتان خود را سرزنش نمىكنيد؟
در اِین شماره انتظار مِیرود که پاسخ سؤالات ذِیل واضح شده باشد:
• بدگمانِی به وعدههاِی الهِی به چه معنِی است؟ چند مصداق آن را بِیان نماِیِید.
• عواقب بدگمالِی به مردم و خداوند چِیست؟
• فوائد خوشگمانِی به مردم و خداوند چِیست؟
• وِیژگِیهاِی افراد مثبتگرا چِیست؟
حضرت زِینب ٣ < در توصِیف قضاِیاِی عاشورا فرمود: (مَا رَأَِیْتُ إِلَّا جَمِِیلًا)[٣] جز زِیباِیِی چِیزِی ندِیدم. حضرت يوسف ٧ هم هنگام دِیدن برادران خود به جنبههاِی مثبت اتفاقات اشاره نمود، علت آن را توضِیح دهِید.
شرح كوتاه: بدگمانى بر دو قسم است: اول بدگمانى به مردم. دوم بدگمانى به خداوند.
الف: بدگمانِی به مردم ِیکِی از بدترِین رذايل اخلاقى است. نخستين ثمره شوم آن، بِیاعتمادِی به دِیگران و به تبع آن رفتارها و برخوردهاِی ناپسند ناشِی از آن است که موجب از همپاشِیدگِی افراد، گروهها و خانوادهها مِیشود. به عكس آن گمان نِیکو است که سبب اِیجاد همكارى و رفتار نِیکو و الفت بِین مردم مِیشود.
[١] سوره حجرات، آِیه ١٢.
[٢] مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل، ج١١، ص: ٢٥٠.
[٣] الارشاد فِی معرفه حجج الله علِی العباد، شِیخ مفِید، ج ۱ ص: ۱۱۵.