جلوههای دلنواز ماه - ابن حسینی، سعید - الصفحة ٢٨ - ٣ هر کاری آداب و شروطی دارد!
٣. هر کارِی آداب و شروطِی دارد!
شخصى در مكّه مکرّمه به امام باقر ٧ عرض كرد: شما مدّعِی هستِید که براى هر چيزى آداب و شرايطى مشخص شده است؟! حضرت فرمود: بله، من مىگويم، براى هر کار كوچك و بزرگِی، خداوند حكيم شرايط و حدود و آدابِی را تعِیِین نموده و هر كس از آن تجاوز كند، از حدّ و مرز الهِی بيرون رفته و كفران نعمت كرده است. آن شخص سؤال كرد: سفره غذا چه حدود و آدابِی دارد؟
امام فرمود: آداب سفره آن است كه چون خواستى غذا بخورِی، ابتدا با نام خدا شروع كنى و چون سفره را جمع كردند، شكر خدا را به جا آورى، و آنچه از غذا در اطراف سفره ريخته شده، جمع كنى و بخورِی «تا اسراف نشود.»
آن شخص عرض كرد: حدود آب خوردن چيست؟ حضرت فرمود: اگر لبه ظرفِ آب شكسته شده از آن ظرف آب نياشامى، چون آن قسمت، محلّ تجمّع مِیكروب است. چون خواستى آب بياشامى، ابتدا نام خداى مهربان را بر زبان جارى نماِیِی و بعد از نوشِیدن شكر نماِیِی. سعى کنِی آب را به يك نفس و يك دفعه نياشامى بلكه سه دفعه و با سه نفس، آب را بياشامِی كه اين گونه گواراتر و سودمندتر است. [١]
نکته: کسِی که قدرِی با دِین مبِین اسلام و دستورات آن مأنوس باشد اِین مطلب براِی او روشن است که اسلام براِی کوچکترِین مسائل زندگِی انسان مثل مسواک زدن، ناخن گرفتن و حمام رفتن... از جهات مختلف مثل زمان ِیا کِیفِیت انجام آن، آداب و قوانِینِی را ذکر نموده است حتِّی در مسائل مستحدثه که مِیتوان حکم آنها را از قواعد کلِی و عموماتِی که در قرآن و رواِیات ذکر شده به دست آورد. اِینکه برخِی معتقدند حکم بسِیارِی از موضوعات خصوصا مسائل مستحدثه باِید از راه استحسانات عرفِی و قِیاسات ظنِی به دست آِید، اِین مطلب با اعتقاد به جامعِیت دِین مبِین اسلام، سازگار نِیست. فقهاِی شِیعه در استنباط احکام شرعِی علاوه بر کتاب و سنّتِ پِیامبر، تکِیه بر رواِیات اوصِیاِی پِیغمبر هم نمودهاند، بر خلاف برخِی دِیگر که به جهت کوتاهبودن دستشان از رواِیات معصومِین : متوسّل به استحسانات و قِیاسات و امور ظنِیّ شدهاند.
[١] ناسخ التّوارِیخ، ج ٥، ص: ١٠٠.