با امِید و توکل بر خدا زندگِی خود را مِی‌گذراند. بواسطه عزت نفسِی که دارد حاضر نِیست با درخواست‌هاِی مکرّر از دِیگران آبروِی خود را از بين برده و خود را اسير و بنده ديگران كند حتِی‌الامکان خود را به ذلّتِ درخواست از دِیگران گرفتار نمِی‌کند. (لَا يَسْأَلُونَ النَّاسَ إِلْحَافًا)[١] در دعاِی امام سجاد ٧ آمده است: (فَمَنْ حَاوَلَ سَدَّ خَلَّتِهِ (حاجَتِهِ) مِنْ عِنْدِكَ، وَ رَامَ (طَلَبَ) صَرْفَ الْفَقْرِ عَنْ نَفْسِهِ بِكَ، فَقَدْ طَلَبَ حَاجَتَهُ فِي مَظَانِّهَا (مَحَلَّها) وَ أَتَى طَلِبَتَهُ مِنْ وَجْهِهَا. وَ مَنْ تَوَجَّهَ بِحَاجَتِهِ إِلَى أَحَد مِنْ خَلْقِكَ أَوْ جَعَلَهُ سَبَبَ نُجْحِهَا دُونَكَ فَقَدْ تَعَرَّضَ لِلْحِرْمَانِ، وَ اسْتَحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ فَوْتَ الْإِحْسَانِ)

سوال: آِیا توسّل به اولِیاِی الهِی و بطور کلِی درخواست دعا از دِیگران کار ناپسندِی است و به منزله شرک به خداست و مخالف آِیاتِی است که امر شده خواسته خود را از خدا بخواهِیم نه غِیر خدا؟ مثل آِیه: (وَ لاَ تَدْعُ مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لاَ يَنْفَعُكَ وَ لاَ يَضُرُّكَ فَإِنْ فَعَلْتَ فَإِنَّكَ إِذاً مِنَ الظَّالِمِينَ)

جواب: درخواست دعا از دِیگران خصوصا افرادِی که در نزد خدا آبروِیِی دارند و دعاِی آنها تأثِیرگذار است مثل پِیامبر اکرم و اوصِیاِی آن حضرت و نِیز پدر و مادر که در رواِیات دعاِی آنها به مثل دعاِی انبِیاء شمرده شده، مانعِی ندارد.

آنچه اشکال دارد اِین است که دِیگران را مستقل در تأثِیرگذارِی بدانِیم با اِین که دِیگران هِیچ نفع و ضررِی بدون اذن الهِی نمِی‌رسانند. اگر در پِی درخواست دعا، اعتقاد به تأثِیرگذارِی غِیر خدا در نفع و ضرر باشد و انسان را غافل از اراده و قدرت و توفِیق الهِی کند و دل او را متوجه غِیر خدا سازد چنِین کارِی ناپسند است.

ولِی اگر دل متوجه سبب‌ساز حقِیقِی ِیعنِی خداوند باشد چنانچه از دِیگران درخواست دعا کند نه تنها مانعِی ندارد بلکه امر مطلوبِی است و انسان را از غرور و خودشِیفتگِی در اجابت دعا باز مِی‌دارد. دلِیل بر جواز درخواست دعا از دِیگران آِیات شرِیفه قرآن است.

فرزندان حضرت ِیعقوب ٧ از پدر درخواست دعا و استغفار کردند: (يٰا أَبٰانَا اسْتَغْفِرْ لَنٰا ذُنُوبَنٰا إِنّٰا كُنّٰا خٰاطِئِينَ) که با استقبال حضرت ِیعقوب ٧ مواجه شد و در پاسخ آنها وعده دعا‌کردن نمود و فرمود: (قٰالَ سَوْفَ أَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّي) [٢]

[١] سوره بقره، آِیه ٢٧٣.

[٢] سوره يوسف، آيه ۹۷.