فرق بِین مناظره و مذاکره: در مذاکره طرف برنده و بازنده ندارِیم و طرفِین درصدد دستِیابِی به توافقِی به‌صورت برد برد هستند. بر خلاف مناظره که تنها ِیک طرف پِیروز مِیدان است.

١. بيست هزار درهم ِیا آموختن شِیوه مناظره

مردِی به امام حسن مجتبى ٧ هديه‌اى تقدِیم کرد. امام به او فرمود: مى‌خواهم محبّت تو را جبران نمايم، كدام ِیک از اِین دو هدِیه را مِی‌خواهِی: آيا مِی‌خواهِی هديه‌اى كه ارزش آن بيست برابر هديه تو است به تو بدهم يا علمى را به تو بياموزم تا بواسطه آن بر شخص ناصبى «دشمن اهل‌بِیت : » كه در روستاى شما ساكن است، غالب و پيروز شوِی و مؤمنان آن ديار را شادمان گردانى؟

انتخاب با خود تو است ولِی چنانچه بهترين را انتخاب كنى هر دو را به تو خواهم داد و اگر بدترين را برگزينى باز هم تو را در انتخاب هر يك آزاد مى‌گذارم. مرد گفت: يابن‌رسول‌الله! به من علمى را بياموزِید تا به‌واسطه آن بر ناصبى پيروز شوم ضمنا مؤمنان هم از شرّ او نجات يابند. ارزش آن نزد من از بيست هزار درهم بهتر است.

امام مجتبى ٧ فرمود: ارزش آن چندين برابر بِیشتر از بيست هزار درهم است و بلكه ارزشمندتر از تمام دنيا است. سپس کِیفِیت مناظره را به او آموخت ضمناً بيست هزار درهم نيز به عنوان هديه تقديم او نمود.

آن شخص خداحافظى كرد و رفت و پس از مناظره و احتجاج با آن ناصبى بر او پيروز شد و خبر اين پيروزى در همه‌جا منتشر گرديد. چون محضر امام مجتبى رسِید، آن حضرت به او فرمود: بيشترين سود را بردى، زِیرا با اِین کار خوشنودى خدا و رسول و اهل بيتش : را به دست آوردِی، ملائكه و مؤمنان نِیز از تو شادمان شدند، نوشِ جان و گواراِی وجودت باد.[١]

٢. کِیفِیت مناظره امام صادق ٧

ابن‌ابِی‌العوجاء، در زمان امام صادق ٧ زندگِی مِی‌کرد. او پِیرو افکار مادِی بود و مکرّر با آن حضرت پِیرامون مسائل مختلف به بحث و گفتگو مِی‌پرداخت. مفضل‌بن‌عمر مِی‌گوِید: روزِی در مسجد النبِی نشسته بودم و در عظمت پِیامبر اکرم ٦ فکر مِی‌کردم که ناگهان

[١] احتجاج طبرسِی، ج ١ ص: ١٩.