جلوههای دلنواز ماه - ابن حسینی، سعید - الصفحة ٨٢ - نهم آداب مناظره «بحث و گفتگو در مسائل اختلافی»
كرد و پرسيد: به نظر شما اين پارچه زرباف براى چه مصرفى مناسبتر است؟
بافنده بيچاره كه همواره زبان خود را از سخن نسنجيده برحذر مىداشت ناگهان گفت: قربانت گردم! اين پارچه خوب است براى انداختن روى نعش پادشاه در هنگام تشييع. اين سخن، ناگهان شور و نشاطِ ناشى از ديدن آن پارچه زِیبا را به سردى و ناراحتى تبديل كرد.
درباريان همه از اين سخن برآشفتند و او را به شدّت توبيخ کردند. يكى حكم به زندان او مىكرد، ديگرى تبعيد و سومى قتل او را رقم زد. بافنده بيچاره با بدنى لرزان، در انتظار سرنوشت خود لحظه شمارى مىكرد. اما سلطان سخنان آن شب زرباف را شنيده بود او را بخشيد. [١]
امِیرمؤمنان علِی ٧ مِیفرماِید: اگر دوست دارِی از سلامت نفس برخوردار شوِی و عِیوب تو پوشِیده بماند، کمتر سخن بگو و بِیشتر خاموش باش تا فکرت قوِی و قلبت نورانِی گردد.[٢]
نهم: آداب مناظره «بحث و گفتگو در مسائل اختلافِی»
شرح کوتاه: مناظره در اصطلاح به معناِی بحث و گفتگو و تبادل افکار و نظرات، دربارۀ دو رأِی ِیا دو نظرِیه متقابل در مسائل دِینِی ِیا غِیر دِینِی است.[٣] هدف از مناظره چِیزِی جز رسِیدن به حق و سپس تبعِیّت از آن نِیست. آدابِ مناظره، مجموعه ضوابط و مقرراتِی است كه در هنگام بحث و گفتوگوِی فلسفِی، علمِی، دِینِی و اعتقادِی رعاِیت آنها لازم است که رعاِیت آنها اثرات دارد از شراِیط مناظره صحِیح اِین است که:
اول: هدف مناظره واضحشدن حق باشد. هدف از مناظره باِید تنها اثبات حق باشد نه صِرفاً خودنماِیِی و به کرسِی نشاندن نظرِیه شخصِی و اثبات حقانِیت خود. اگر هدف از مناظره اثبات حق در جهت رضاِی خدا نباشد جنبه جدال و ستِیز و رِیاکارِی را پِیدا مِیکند.
ِیکِی از نشانههاِی وجود هدف خداِیِی در مناظره، اِین است که اگر فرد امِیدِی به تأثِیر کلام خود بر دِیگرِی نداشته باشد ِیا مِیداند که طرف مقابل حرفش را نمِیپذِیرد و دست از عقِیده باطلش برنمِیدارد و زِیر بار حق نمِیرود اگر چه به اشتباهش پِی ببرد، با چنِین فردِی وارد مناظره
[١] نقش زبان در سرنوشت انسانها، ص: ٣٨٦.
[٢] تصنِیف غررالحکم، ص: ٢١٦، ش ٤٢٥٢.
[٣] لغتنامهٔ دهخدا، واژهٔ «مناظره».