از بِیان داستان‌هاِی قدِیمِی، طولانِی و خسته کننده که فقط براِی خودتان جذّابِیّت دارد بپرهِیزِید. آهسته و رسا و متعادل صحبت کنِید نه به گونه‌اِی که از صداِی بلند شما دِیگران سر درد بگِیرند و نه آهسته که سخن شما را متوجه نشوند. وقتِی صحبت مِی‌کنِید به چشمان مخاطب نگاه کنِید اما خِیره نشوِید. از نگاه‌کردن به زمِین ِیا اطراف و تلفن همراه هنگام صحبت با دِیگران خوددارِی کنِید مگر اِینکه طرف مقابل شما جنس مخالف باشد که سر بزِیرِی مناسب‌تر است. همِیشه دهان خود را خوشبو نگه‌دارِید تا هنگام صحبت‌کردن با چهره آشفته دِیگران مواجه نشوِید.

تملّق‌گوِیِی خوب نِیست، دقت کنِید اگر از کسِی تعرِیف مِی‌کنِید خلاف واقع و بزرگنماِیِی نباشد تا حالت چاپلوسانه داشته باشد. سوالِی که از دِیگرِی شده شما جواب ندهِید اِین روش تنها براِی افراد بِیمار که حال صحبت ندارند و ِیا کسانِی که لکنت زبان دارند، صحِیح است.

هنگام صحبت دِیگران سعِی نکنِید با اشاره‌کردن کنترل صحبت را از دست دِیگرِی خارج کنِید. هنگامِی که مشغول خوردن هستِید با دهان پر صحبت نکنِید. قسم خوردن نشانه عدم اعتماد به نفس و عدم اطمِینان از صحّت سخن است و تکرار آن به مراتب کار را بدتر مِی‌کند.

دانستن اشعار زِیبا، نکات جالب، اخبار روز و لطِیفه‌هاِی جذّاب، جملات علمِی و پزشکِی و مذهبِی و حکمت‌آمِیز و به کار بردن آنها هنگام صحبت، بر تأثِیر گفتار مِی‌افزاِید و کلام شما را زِیباتر مِی‌کند.

·  امِیرمؤمنان علِی ٧: (إِذَا تَمَّ الْعَقْلُ نَقَصَ الْكَلَامُ‌) [١]هنگامِی که عقل انسان کامل شود، سخنش اندک مِی‌شود. و نِیز فرمود: (مَنْ كَثُرَ كَلَامُهُ كَثُرَ خَطَؤُهُ)[٢] کسِی که زِیاد سخن بگوِید، اشتباه و خطاِیش زِیاد گردد.

١٦. آموختن ادب از بى‌ادبان

از لقمان حكيم پرسيدند: آداب زِیباِی معاشرت با دِیگران را از که آموختى؟ گفت: از بى‌ادبان. به اِین معنِی که هر عمل و رفتار و گفتار دِیگران که در نظرم ناپسند و بِی‌ادبانه آمد تصمِیم بر ترک آن رفتار و گفتار ناپسند را گرفتم. [٣]

[١] وسائل الشيعة، مؤسسه آل‌البيت( ج‌١٢، ص: ١٩٢‌.

[٢] نهج البلاغه، سِید رضِی، ص: ٤١٧.

[٣] گلستان سعدِی باب دوم، در اخلاق پارساِیان، حکاِیت شماره ٦٢.