طَلَاقَةِ لِسَانِهِ)[١] در جارِی دِیگر فرمود: (طُوبَى لِمَنْ... أَمْسَكَ قَوْلَهُ عَنِ الْفُضُولِ) خوشا به حال کسِی که زِیادِی مالش را انفاق کند و زبانش را از زِیاده‌گوِیِی باز بدارد.[٢]

٨. مراقبت زبان از فُحش و دشنام

در ِیکِی از روزهاِی جنگ صفِین به امِیرمؤمنان على٧ خبر دادند كه حجر‌بن‌عدى و عمرو‌بن‌حمق به طور آشكار معاويه و اهل شام را با سخنان زشت دشنام داده‌اند. امام به ايشان پيام فرستاد كه از اين كار اجتناب كنيد، آنان خدمت حضرت رسِیده و گفتند: ِیا اميرمؤمنان! مگر ما بر حق نيستيم و آنان بر باطل؟ حضرت فرمود: آرى، سوگند به پروردگار كعبه. آنان گفتند: پس چرا ما را از دشنام‌دادن نهى نمودِید؟ حضرت فرمود: دوست ندارم كه شما دشنام دهنده باشيد.

اگر بجاِی آن درصدد تذکر کارهاِی اشتباه آنان و روشنگرِی مِی‌شدِید تا هر كس حق را نشناخته بشناسد و هر كس به باطل اصرار دارد از آن دست بردارد، چنِین کارِی به مراتب بهتر و در نزد من محبوب‌تر بود. آنان اِین سفارش و تادِیب آن حضرت را پذِیرفتند. (إنِِّی أَکْرَهُ لَکُمْ أَنْ تَکُونُوا سَبَّابِینَ، وَ لَکِنَّکُمْ لَوْ وَصَفْتُمْ أَعْمَالَهُمْ وَ ذَکَرْتُمْ حَالَهُمْ کَانَ أَصْوَبَ فِِی الْقَوْلِ وَ أَبْلَغَ فِِی الْعُذْرِ)[٣]

 نکته: در رواِیات از دشنام‌دادن به حِیوانات مثل پشه و خوک و سگ و امثال آنها و حتِّی اجسام و نِیز شوم دانستن روزگار نهِی شده است. نقل شده که خوکِی از کنار حضرت عِیسِی ٧ گذشت. آن حضرت فرمود: برو به سلامت. اصحاب عرض کردند: چرا چنِین گفتِید. حضرت فرمود: خوش ندارم که زبانم را به حرف زشت و بد عادت دهم.[٤]

٩. سخنِی بگو که فاِیده دارد

امِیرمومنان علِی ٧ در حال عبور از نزدِیک مرد پرحرفى بود که توقّف کرد سپس به او فرمود: اى مرد! تو بر فرشتگان حافظ خود با اِین پرحرفى کتابى را املاء مِی‌کنى، پس تنها کلامِی را که

[١] معاني الأخبار، ج۱ ص: ۱۷۱.

[٢] اصول کافِی، کلِینِی، محمد بن ِیعقوب، ط الاسلامية، ج ٢، ص: ١٤٤.

[٣] نهج البلاغة، سِید رضِی، ص: ٢٤١‌.

[٤] بحار الانوار، جلد ٧٩، ص: ١١٩. به نقل از سبک زندگِی اهل‌بِیت، غلامرضا حِیدرِی ابهرِی، ص: ٥١١.