جلوههای دلنواز ماه - ابن حسینی، سعید - الصفحة ٣٠ - ٥ آداب عرفی غذا خوردن در مهمانی
بجا کند نه اِینکه صندلِی را روِی زمِین بکشد بعد از خوردن غذا و ترک صندلِی آن را به جاِی اوّلِیه خود برگرداند رعاِیت اِین امر در مهمانِیها خصوصا در کتابخانه نشانه ادب است.
در رستوران با قاشق و چنگال و ِیا با غذا بازِی نکند و آن را بِیجهت هم نزند و فوت نکند. سعِی کند از جلوِی خود غذا بخورد. اگر ظرف غذا دور است دست خود را براِی برداشتن آن سر سفره دراز نکند بلکه مودبانه از فرد نزدِیک آن خواهش کند تا به او بدهد نه اِینکه خود را روِی مِیز دراز کش کند و آن را بردارد!
از پرخورِی و حتِّی کمخورِی محسوس به قصد تظاهر اجتناب کند. هنگام صرف غذا از نحوه پخت غذا تعرِیف کند و بعد از غذا تشکر کند که خِیلِی غذا خوشمزه بود! با اِین کار تا پاِیان مهمانِی صاحبخانه با روِیخوش از او پذِیراِیِی وِیژه کند. اگر غذاِیِی را دوست ندارد ِیا به نظر او خوب تهِیه نشده، نباِید بِیان کند ِیا درگوشِی به دِیگران بگوِید و از متعلّقات سفره انتقاد کند در چنِین صورتِی مِیتواند سکوت اختِیار کند و از تعرِیف دروغِی هم اجتناب کند.
اگر استخوان ِیا هر چِیز دِیگرِی را خواست از دهان بِیرون بِیاورد خِیلِی آرام و نامحسوس با قراردادن دست دِیگر جلوِی دهان، بِیرون آورد و کنار بشقاب بگذارد. قبل از نوشِیدن آب ِیا نوشابه لب خود را با دستمال پاک کند و قاشق همزن را قبل از نوشِیدن از داخل لِیوان خارج کند.
سر سفره غذا هرگاه احساس کرد دست ِیا صورتش چرب ِیا کثِیف شده، دستمال کاغذِی را تا کند و به آرامِی دست و صورت را با آن تمِیز کند. سرِ مِیز غذا و در حضور مردم، هرگز از کارد و چِیزهاِی غِیر متعارف مثل انگشتان براِی خلال دندان بهصورت پنهانِی استفاده نکند. براِی نخوردن نوع خاصِی از غذا دلِیل نِیاورد تا دِیگران را هم از خوردن آن منصرف و بِیرغبت کند. در هنگام غذا خوردن به بشقاب و صورت دِیگران نگاه نکند. با دست راست غذا بخورد و در موقع غذا خوردن در صورت امکان تکِیه ندهد. براِی غذا خوردن آدابِی شرعِی در قالب مستحبات و مکروهات ذکر شده است که به جهت اختصار در پاورقِی ذکر مِیشود. [١]
[١] مستحبات غذا خوردن: ١. هر دو دست را پيش از غذا بشويد و با دستمال خشك كند. ٢. بعد از غذا هم هر دو دست را بشويد و با دستمال خشك كند.٣. مِیزبان قبل از همه شروع به غذا خوردن كند و بعد از همه دست از غذا بكشد. پيش از غذا اوّل مِیزبان دست خود را بشويد، بعد كسى كه طرف راست او نشسته و همِین طور تا برسد به كسى كه طرف چپ نشسته است. بعد از غذا خوردن اوّل كسى كه طرف چپ مِیزبان نشسته دست خود را بشويد و همِینطور تا به مِیزبان برسد.٤. در اوّل غذا بسم اللّه بگويد، ولى اگر سر سفره چند نوع غذا هست، در وقت خوردن هر كدام آنها گفتن بسم اللّه مستحب است. ٥. با دست راست غذا بخورد. ٦. با سه انگشت غذا بخورد نه دو انگشت. ٧. اگر چند نفر سر يك سفره نشستهاند، هر كسى از غذاى جلوى خود بخورد. ٨. لقمه را كوچك بردارد. ٩. سر سفره زياد بنشيند و غذا خوردن را طول بدهد. ١٠. غذا را خوب بجود.١١. بعد از غذا خوردن شکر كند. ١٣. بعد از خوردن غذا خلال دندان نمايد، ولى با چوب انار و ريحان و نى و برگ درخت خرما خلال نكند. ١٤. آنچه بيرون سفره رِیخته شده «در صورت تمِیز بودن» جمع كند و بخورد، ولى اگر در بيابان است براى پرندگان و حيوانات بگذارد.١٥. در اوّل روز و در اوّل شب غذا بخورد و در بين روز و در بين شب غذا نخورد. ١٦. بعد از خوردن غذا به پشت بخوابد و پاى راست را روى پاى چپ بيندازد. ١٧.در اوّل و آخر غذا نمك بخورد.
مكروهات غذا خوردن: ١.در حال سيرى غذا خوردن٢. پرخورِی. ٣. نگاه كردن به صورت ديگران در موقع خوردن غذا.٤.خوردن غذاى داغ. ٥. فوت كردن چيزى كه مىخورد يا مىآشامد. ٦. بعد از گذاشتن نان در سفره منتظر چيز ديگر ماندن. ٧. پاره كردن نان با چاقو. ٨. گذاشتن نان زير ظرف غذا. ٩. پاك كردن گوشتى كه به استخوان چسبِیده به طورى كه چيزى در آن نماند. ١١. دور انداختن مِیوه پيش از آن كه كاملا آن را بخورد.
مستحبات و مکروهات آب خوردن:١. آب را به طور مكيدن بياشامد.٢. در روز ايستاده آب بياشامد.٣. پيش از آشامِیدن آب بسم اللّه، و بعد از آن الحمد للّه بگويد. ٤.به سه نفس آب را بياشامد. ٥. از روى مِیل آب را بياشامد. ٦. بعد از آشامِیدن آب ابىعبد اللّه ٧ و اهل بيت ايشان را ياد كند و قاتلان آن حضرت را لعن نمايد. زياد آشامِیدن آب و آشامِیدن آن بعد از غذاى چرب و در شب در حال ايستاده و آشامِیدن آب با دست چپ مکروه است.