جلوههای دلنواز ماه - ابن حسینی، سعید - الصفحة ٢٦٢ - ١٠ دیدگاه امیرمؤمنان علی
٩. تحمِیل نکردن نظر شخصِی به دِیگران
امِیرمؤمنان علِی ٧ فرمود: هرگز من چنِین حقِی را ندارم که شما را وادار کنم به چِیزِی که از آن اکراه دارِید. (وَ لَيْسَ لِي أَنْ أَحْمِلَكُمْ عَلَى مَا تَكْرَهُونَ)[١]
روزِی ِیکِی از خوارج از فصاحت کلام آن حضرت بسِیار تعجّب کرد با اِین حال به امام دشنام داد و گفت: خدا تو را بکشد، چقدر دانشمند هستِی! (قَاتَلَهُ اللَّهُ کَافِراً مَا أَفْقَهَهُ)[٢] اصحاب خواستند او را به قتل برسانند ولِی آن حضرت مانع شد و فرمود: رهاِیش کنِید او به من ناسزا گفته،من از حق خود گذشتم.[٣]
١٠. دِیدگاه امِیرمؤمنان علِی ٧ در مواجهه با مخالفِین
عمدهترِین مخالفان امام علِی ٧ خوارج بودند. آنها همهجا در ابراز عقِیده آزاد بودند و آن حضرت با آنها در نهاِیت درجه آزادِی و دموکراسِی رفتار مِیکرد. هرگز حاضر نشد آنان را زندانِی ِیا تنبِیه کند و حتِّی سهمِیه آنان را از بِیتالمال قطع کند. در حکومت علوِی مردم از هر آِیِینِی مسلمان، ِیهودِی، مسِیحِی، مجوسِی از آزادِی برخوردار بودند و در ساِیه اسلام، با عزّت و احترام زندگِی مِیکردند.
اِین مطلب در عهدنامه آن حضرت به مالک اشتر نِیز آمده است که فرمود: (إِمَّا أَخٌ لَکَ فِِی الدِِّینِ وَ إِمَّا نَظِِیرٌ لَکَ فِِی الْخَلْق)[٤] اِی مالک با همه مردم بدون استثناء با مهربانى و احترام رفتار کن، زِیرا مردم از دو حال خارج نِیستند ِیا برادران دِینِی تو هستند ِیا همانند تو انسانند. در هر حال موظفِی با آنان رفتار انساندوستانه داشته باشِی.[٥]
[١] نهج البلاغة، سِید رضِی، ص: ٣٢٤.
[٢] نهج البلاغة، سِید رضِی، ص: ٥٥٠.
[٣] نکته: اِین مقدار آزادى در دنِیا بىسابقه است که حکومتى با مخالفان خود تا اِین درجه با دموکراسى رفتار کرده باشد. مجموعه آثار استاد شهيد مطهرى (جاذبه و دافعه على ج١٦، ص: ٣١١).
[٤] نهج البلاغة، سِید رضِی، ص: ٤٢٧. تحف العقول، ص: ١٢٧.
[٥] مجموعه آثار استاد شهيد مطهرى (جاذبه و دافعه على ج١٦، ص: ٣١١).