دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٥٥ - بحثى درباره آخرين تلاش پيامبر

مى‌گرديد و اوامر و نواهى او در كشاكش نقض‌ها و ابرام‌ها از ميان مى‌رفت.

به راستى، متّهم‌كردن پيامبر خدا به «هذيان‌گويى»، غم‌انگيزترين، تلخ‌ترين و زشت‌ترين حادثه تاريخ اسلام است و شايد رساترين تعبير در اين باره، كلام ابن عبّاس باشد كه هماره با چشمانى اشك‌آلود مى‌گفت:

مصيبت حقيقى، مصيبت ممانعت از نوشتن پيامبر ٦، با اختلاف و داد و فرياد است.

دردآور، اين كه دو سال بعد، ابو بكر، در لحظات واپسين زندگى، آن هنگام كه به سبب اغما توان سخن گفتن نداشت و سخن را به او تلقين مى‌كردند، با كتابت تلقينى عثمان، عمر را به خلافتْ نصب كرد و هرگز كسى نسبت «هذيان‌گويى» به او نداد!

و چنين شد كه آن اهانت زشت، رقم خورد و آن وصيّت، نوشته نشد و انحراف در رهبرى، بنياد نهاده شد و بر سر امّت، آمد، آنچه نمى‌بايست. و اين چنين، تاريخ مسلمانان با ناهنجارى‌هاى بسيار، شكل گرفت.[١]

ر. ك: ص ٤٢٩ (آخرين تلاش‌هاى پيامبر براى تعيين جانشين).

[١] ر. ك: النصّ والاجتهاد: ص ١٢٥ ١٣٨، معالم الفتن: ص ٢٥٩ ٢٦٥.