دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٥٣ - بحثى درباره آخرين تلاش پيامبر

نبردهاى بسيارى براى قلع و قمع شرك و زدودن موانع ابلاغ رسالت، سامان داده است. در اين نبردها كه سران بسيارى از جريان‌هاى شرك و استكبارْ نابود شده‌اند، بيشترين نقش را «شمشير على ٧» بازى كرده است و اين، براى هر كسى كه اندكى با تاريخ اسلامْ آشنايى داشته باشد، جاى ترديد نيست.

اكنون و در سال‌هاى پايانى عمر پيامبر ٦ وابستگان بسيارى از آنان به اردوگاه مسلمانان وارد شده‌اند. اينان «تازه‌مسلمان» هايى هستند كه‌ايمان، در اعماق جانشان نفوذ نكرده است و به هيچ روى، حاضر نيستند رهبرى مولا ٧ را بپذيرند. از سوى ديگر، كسانى از چهره‌هاى موجّه صحابيان، به هر انگيزه‌اى، رهبرى امام ٧ را به مصلحت نمى‌دانند و نگاشتن وصيّت را خوش ندارند. كتابت وصيّت، گو اين كه راه را بر توجيه‌ها و بهانه‌ها مى‌بندد، امّا در شرايط عادى، زمينه را براى تفرقه‌هاى داخلى و بگومگوها در درون اردوگاه اسلام، فراهم مى‌سازد.

در آخرين لحظات عمر پيامبر ٦، وصيّت، زمينه پذيرش دارد. او پيشوايى است كه پس از سال‌ها تلاش در جهت استوارسازى پايه‌هاى آيين الهى خود، در آستانه رحلت قرار دارد. طبيعى است كه براى آينده و آيين و امّت خود، طرحى درافكَنَد. اگر چهره‌هاى به ظاهر موجّه، جوسازى نكنند و آب را گل‌آلود نسازند، احتمال اين كه تازه به دوران رسيده‌ها چندان زمينه جولان نداشته باشند، بسيار است.

بدين سان، پيامبر ٦ بر اصل وصيّت و طرح كتابت آن، همّت مى‌گمارد و از سوى ديگر با فرمان سازماندهى لشكر اسامه مى‌كوشد تا مدّعيان و غوغاسالاران را از صحنه به دور سازد و بدين سان، زمينه را براى طرح نهايى مسئله فراهم آوَرَد.

بى‌گمان، اگر لشكرْ اعزام‌شود و جوآفرينان از صحنه دور گردند، تا بازگشت آنان، وصيّت، كتابت مى‌شود و خلافتْ استقرار مى‌يابد و زمينه دگرسانى و جوآفرينى،