دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤١٨ - ٧ ناهموارى

٦. مسجد

گفته‌اند كه در غدير خم، بر قدمگاه پيامبر خدا مسجدى ساختند، همان جا كه نماز گزارْد و سخنرانى كرد و على ٧ را به خلافت و ولايت مسلمانان نصب كرد. مكان اين مسجد را ميان گودال و چشمه آب گفته‌اند. بكرى، در معجمش مى‌گويد:

ميان گودال و چشمه آب، مسجد پيامبر ٦ است.[١]

در معجم البلدان آمده كه صاحب المشارق گفته است:

خُم، جايى است كه به آن، چشمه آبى مى‌ريزد. آن، ميان گودال و چشمه آب، واقع است و ميان اين دو، مسجد پيامبر خدا قرار دارد.[٢]

ظاهرا اين مسجد، از ميان رفته و در زمان شهيد اوّل (م ٧٨٦ ق) جز ديوارهايش چيزى از آن باقى نبوده است، چنان كه صاحب جواهر در كتاب جواهر الكلام از كتاب الدروس فى الفقه الإماميةى شهيد اوّل،[٣] نقل مى‌كند:

در الدروس چنين آمده است:

و ديوارهاى مسجد تاكنون باقى مانده‌است؛ و خداوند، عالِم است.[٤]

امّا اكنون، هيچ اثرى از آن نيافتيم ... و به اين، اشاره خواهيم كرد.

٧. ناهموارى‌

ياقوت حموى، در معجم البلدان از حازمى نقل مى‌كند:

اين وادى به وخامت (دُرشتناكى و ناهموارىِ) بسيار، توصيف شده است.[٥]

[١] معجم ما استعجم: ج ٢ ص ٣٦٨.

[٢] معجم البلدان: ج ٢ ص ٣٨٩.

[٣] الدروس: ص ١٥٦.

[٤] جواهر الكلام: ج ٢٠ ص ٧٥.

[٥] معجم البلدان: ج ٢ ص ٣٨٩.