نمى شديم ، بگو اگر در خانه هاى خود قرار بگيريد آنان كه براى آنها كشته شدن نوشته شده است از خانه هاى خود به سوى قتلگاه خود بيرون مى آيند و اين براى اين است كه خداوند آنچه در سينه هاى شما هست بيازمايد وآنچه در دل از ايمان داريد، خالص گرداند وخداوند ازآنچه در دل داريد آگاه است».

دقت در مفاد اين آيه وضع روحى گروهى ازياران پيامبر را روشن مى سازد اينك به نكات آيه، اشاره مى كنيم:

وضع روحى گروهى ازسربازان (منافقان)

برخى از مفسران مى گويند:اين خواب آرامش بخش، در شب بعد از حادثه اُحد رخ داد، در حالى كه برخى ديگر آن را مربوط به روز حادثه مى دانند و مى گويند، موقعى كه سربازان اسلام در پيچ و تاب جراحات به سر مى بردند، اين چنين خواب آرامش بخش به آنان دست داد ولى آنچه مهم است اين است كه بدانيم اين خواب به گواه لفظ ( منكم)گروه خاصى را فرا گرفت نه همه را.

گروه نخست، گروه با ايمان بودند كه آرامش روحى را از دست نداده بودند، و ترس ووحشت فضاى روح آنان را فرا نگرفته بود، طبعاً توانستند از اين خواب كوتاه (نعاس) بهره ببرند.

گروه دوم به خاطر فقدان يا ضعف ايمان، در وحشت فرو رفته بودند وخواب به ديدگان آنها راه نيافت، زيرا وحشت و ترس يكى از عوامل بى خوابى است، و آيه صفات گروه دوم را به شرح ياد شده در زير تشريح مى كند و هدف ما تشريح صفات و حالات اين گروه است.

الف. (...قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ...) به فكر جان خود بودند، تا خود را