منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٣٥٩
١. تربيت چيست؟
٢. مربى و شرايط آن.
٣. تأثير تربيت در زمينه هاى وراثى.
اكنون به توضيح بحث نخست مى پردازيم:
الف. تعريف تربيت
تربيت اين است كه مربى با آگاهى ازخصوصيات شىء، عملياتى انجام دهد كه نيروهاى نهفته در درون آن را به فعاليت و تكاپو درآورد تا به تدريج راه تكامل را بپيمايد.
و به ديگر سخن: تربيت عبارت از اين است كه فعاليتهاى مربى كمالهاى بالقوه را كه در وجود شىء مخفى وپنهان است به فعليت برسد و براى تفهيم اين تعريف مثالى را مطرح مى كنيم:
باغبان نسبت به درخت، مربى است و درخت، مورد تربيت او است اكنون بايد ديد باغبان چه مى كند كار باغبان جز اين نيست كه شرايط رشد نهال و بذر را فراهم مى سازد تا بر اثر مساعد بودن شرايط رشد و رفع موانع آن، قوه ها و نيروهايى كه در درون نهال و بذر نهفته است، خود را ظاهر و آشكار سازند. به طور مسلم بذر و نهال در هر شرايطى قابل رشد وشكوفايى نيستند بلكه در شرايط خاصى مى توانند كمالات خود را ظاهر و آشكار سازند در اين مورد كار باغبان اين است كه خاك را بيازمايد ونهال را در سرزمين مستعد و آماده، نه شوره زار و تلخ، بكارد يا بذر را در دل خاك متناسب با آن، بيفشاند آن گاه موانع رشد را كه همان سنگهاست ازمسير ريشه هاى آن برطرف سازد، علف هاى هرزه را كه از رشد نهال و بذر جلوگيرى مى نمايند، قطع كند وبراى تقويت بذر ونهال از كود طبيعى ويا مصنوعى و ديگر وسايل تقويتى بهره بگيرد در اين