زيرا فرض اين است كه آفرينش آنان در هر دو مرحله يكسان مى باشد و در اين قسمت اختلافى در ميان آنها وجود ندارد.از اين جهت امام صادق (عليه السلام)در تفسير آيه مى فرمايد:«بِأَعْمالِهِمْ شَقُوا»ـ[١] به وسيله كردارهاى بد خود بدبخت شده اند.

تا اين جا مفاد هر دو آيه روشن گرديد ومعلوم شد كه شقاوت ذاتى به آن معنى كه لازمه آفرينش انسان باشد و از روز تولد سرنوشت او را در زندگى معين كند، از نظر قرآن منتفى است. اكنون برخى از احاديث را مطرح مى كنيم . رسول گرامى فرمود:

٣. «الَشَّقِىُّ مَنْ شَقِىَ فى بَطْنِ أُمّهِ»[٢]: «انسان بدبخت در رحم مادر نيز بدبخت است».

٤. «النّاسُ مَعادِنٌ كَمَعادِنِ الذَّهَبِوَالْفِضَّةِ»: «كوهسار وجود مردم بسان معادن طلا و نقره است».

حديث نخست بر فرض صحت سند مى تواند ناظر به صفات موروثى از پدر ومادر باشد، زيرا صفات موروثى فرزندان به صفات جسمانى آنها اختصاص ندارد بلكه آنها فضايل اخلاقى و رذايل نفسانى را از پدر و مادر به ارث مى برند، كودكى كه از پدر و مادر بيمار جسمى و اخلاقى متولد مى شود در همان دوران رحم، مقدمات شقا و بدبختى اوبه صورت زمينه (البته زمينه نه علت تامه) پى ريزى مى شود، بر عكس، كودكى كه نطفه آنان از پدر و مادر سالم از نظر جسم و روان، در رحم بسته مى شود از همان لحظه، مقدمات

[١] توحيد صدوق، ص ٣٥٦.
[٢] توحيد صدوق، ص ٣٥٦ وروح البيان:١/١٠٤.