منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢٠٩

ترس از مخالفت او باشد، ولى عملاً بر خلاف آن گام برمى دارد.

و به ديگر سخن: گاهى نفاق مربوط به عقيده است و گاهى مربوط به عمل، دارندگان اين صفات سه گانه هر چند از نظر عقيده نفاق ندارند ولى ازنظر عمل نفاق دارند و به يك اعتبار دوچهره هستند، زيرا ادعاى ايمان و ترس ازخدا كجا، و دروغ گويى، و خيانت به مسلمان كجا؟

٥. دلهاى سالم و مرده و بيمار

قرآن قلوب انسانها را كه مظهر حيات مادى و معنوى آنها است به سه نوع تقسيم نموده و آن را «سليم»، «ميت» و «بيمار» توصيف مى كند.

مقصود از«قلب سليم» دلى است كه از هر نوع كشش بر مخالفت امر و نهى خدا پيراسته باشد، چنان كه مى فرمايد:

(يَوْمَ لا يَنْفَعُ مالٌ وَلا بَنُونَ * إِلاّ مَنْ أَتَى اللّهَ بِقَلْب سَليم) .[١]

«روزى مال و فرزندان سودى نبخشند مگر آن كس كه به سوى خدا با قلب پاك و پيراسته از ميل به مخالفت بشتابد».

مقصود از قلب «ميت» كه قرآن از آن به «قلوب قاسيه» تعبير مى آورد، اين است كه خداى خود را نشناسد و او را پرستش نكند و در برابر شهوات و لذايذ دنيوى، خشنودى و سخط خدا براى او مطرح نباشد.

مقصود از «قلب بيمار» آن دل نيمه زنده است كه كشش و علاقه اى به اطاعت حق را دارد ولى در برابر شهوات، عنان اختيار از دست مى دهد و در دام شيطان مى افتد.