اكنون وقت آن رسيده كه «جبرى گرى مادى ها» را مطرح نماييم و اگر اين دو نوع جبرى گرى از نظر نتيجه يكى باشند، از نظر استدلال و اقامه دليل با هم تفاوت دارند.

جبرى گرى ماديها

انكار آزادى انسان در حوزه اعمال خود در مكتب هاى الهى و مادى طرفدارانى دارد، و آنچنان نيست كه فقط برخى از الهى ها خواهان آن باشند، يا تنها برخى از ماديها از آن طرفدارى كنند، بلكه در هر دو مكتب به انگيزه هاى گوناگون اين نظريه، طرفدارانى دارد، ما در اين جا به انگيزه هاى گرايش ماديها به اين نظريه اشاره مى كنيم.

نفوذ جبرى گرى در ميان ماديها دو علت بيش ندارد، مقصود از ماديها در اين بحث، اعم از مادى اعتقادى يا مادى اخلاقى است تفاوت اين دو نوع مادى گرى روشن است زيرا: مقصود از مادى عقيدتى همان گروهى است كه به جهان ماوراى طبيعت از خدا و سراى ديگر وكيفرها و پاداشهاى آن روز، عقيده ندارد و طبعاً الحاد در عمل، افسار گسيختگى در قلمرو زندگى را نيز به دنبال دارند، زيرا يك چنين فرد به خاطر فقدان ايمان، برا ى اشباع غرايز مرز نشناس خود، حد و مرزى نمى شناسند.

مقصود از مادى اخلاقى، گروهى است كه به مذهب و آيين تظاهر مى كنند مثلاً مراسم ازدواج آنها مطابق دستور كليسا انجام مى گيرد يا در گزينش نام براى فرزندان خود از اسامى مذهبى استفاده مى كنند، امّا از نظر اخلاق و