تاريخ به طور دقيق محل گفتار آنان را در جنگ «بدر» تعيين نمى كند و اين كه اين گروه در چه زمانى به تضعيف روحيه ها مى پرداختند، همين اندازه مى توان گفت كه اين كار، نخستين كار تخريبى آنان در اين نبرد سرنوشت ساز بود و مى خواستند روحيه ها را ضعيف وناتوان سازند.[١]

تضعيف روحيه ها، كار پيوسته منافقان بود، و در جنگ «احزاب» به اين عمل دست زدند، آنجا كه قرآن از آنان نقل مى كند:

(وَإِذْ يَقُولُ الْمُنافِقُونَ وَالَّذِينَ فى قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ ما وَعَدَنَا اللّهُ وَرَسُولُهُ إِلاّ غُرُوراً) .[٢]

«آنگاه كه منافقان و بيمارگونگان مى گفتند كه خدا وپيامبر او ما را فريب داده اند (و نويد پيروزى جز فريب چيزى نيست)».

٢. شايعه سازى بر ضد پيامبر

آنگاه كه نبرد به نفع مسلمانان پايان يافت پيامبر «عبداللّه بن رواحه» و«زيد بن حارثه» را مأمور نمود كه بر شتر مخصوص پيامبر سوار شوند و به سرعت خود را به مدينه برسانند و مسلمانان را از پيروزى اسلام بر كفر آگاه سازند وقتى «عبداللّه» در بخش بالاى مدينه و«زيد» در بخش پايين آن، خبر

[١] سيوطى در «الدر المنثور»:٣/١٩١ مى گويد: مقصود گروهى از مردم مدينه است كه بدون عذر موجه در نبرد شركت نكردند و اين نقل، محل تضعيف روحيه را، هنگام حركت مسلمانان از مدينه معرفى مى كند.
[٢] احزاب/١٢.