منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٤٢٣

اسلام و آزادى اراده

قرآن مجيد،همان طور كه گفته شد به روشنى هر چه تمامتر، بر تأثير عوامل وراثت و محيط و فرهنگ صحه مى گذارد.

ولى اراده انسان و آزادى اورا بر زدودن آثار وراثت توانا دانسته و به صورت يك قانون عمومى مى فرمايد:

(كُلُّ نَفْس بِما كَسَبَتْ رَهينَةٌ) .[١]

«هر انسانى در گرو كارى است كه با آزادى وحريّت، آن را به دست آورده است».

گروهى از افراد گمراه، علت ضلالت خود را، تأثير محيط كوچك بر طرز تفكر خودشان دانسته و در برابر پيامبران چنين مى گفتند:

(وَكَذلِكَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ فى قَرْيَة مِنْ نَذيرإِلاّ قالَ مُتْرَفُوها إِنّا وَجَدْنا آبائَنا عَلى أُمَّة وَإِنّا عَلى آثارِهِمْ مُقْتَدُونَ) .[٢]

«ما پيش از تو پيامبرانى را اعزام نكرديم مگر اين كه گروه ثروتمندان به آنان چنين گفتند ما پدران خود را بر اين روش يافته از خط آنان پيروى خواهيم كرد».

قرآن در انتقاد از اين طرز تفكر، آزادى اراده آنان را مطرح مى كند و مى فرمايد:

(قالَ أَوَ لَوْ جِئْتُكُمْ بِأَهْدى مِمّا وَجَدْتُمْ عَلَيْهِ آبائَكُمْ) .[٣]

«بگو اگر آيين راهنماينده تر از آنچه كه پدران خود را بر آن يافتند آورده باشيم، باز از آنها پيروى مى كنيد».