منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٣٧٣
١١.«آنگاه كه احساس غنا و بى نيازى كرد، طغيان مىورزد».
تفسير موضوعى آيات
مسأله اختيار و آزادى انسان اگر براى گروه متفكر مطرح است، و يك فرد فيلسوف علاقمند است كه طبيعت انسان را از نظر «جبر» و «اختيار» بشناسد، يك فرد عادى نيزخواهان آن است كه خود و ديگر انسان ها را بشناسد و بداند كه آيا او در جريان زندگى آزاد است و هر كارى را با كمال آزادى و ميل انجام مى دهد، و يا او موجود آزادنمايى است و در اتخاذ تصميم از خود اختيار و آزادى ندارد، و عاملى مرئى و يا نامرئى او را بر تصميم و اراده وادار مى سازد.
تفاوتى كه كنجكاوى فرد عادى با تلاش علمى و فلسفى يك فرد متفكر دارد، اين است كه چشم انداز فرد نخست در اين مسأله چندان وسيع نبوده و تنها از يك زاويه (وجدان) ويا دو زاويه (به ضميمه سرنوشت) به مسأله مى نگرد، در حالى كه يك فرد فيلسوف، مسأله را از زواياى گوناگون و با تحليل خاصى مورد بررسى قرار مى دهد، در هر حال اين مسأله مانند برخى ديگر از مسايل فلسفى (روح انسان چيست؟) براى نوع مردم مطرح مى باشد و همگان به بررسى آن علاقمند هستند هر چند كيفيت بررسى هاى آنان يك نواخت و يكسان نيست.
مسأله «جبر» و «اختيار» از لحاظ ديگر نيز حائز اهميت است و آن اين كه بسيارى از علوم انسانى، در صورتى درباره انسان قابل طرح و پياده شدن است، كه مسأله يادشده به گونه اى حل شود، وبالأخص علومى كه انسان را به صورت يك فرد مسؤول و موظف مطرح مى كند، و از او مى خواهد كه امورى را