اين كه پيمان شكنى در ميان افراد تمام قاره ها زشت و عمل به پيمان در ميان همگان خوب و لازم است، هيچ ملتى ظلم و ستم را ستايش نمى كند در ميان هيچ گروه، عمل به عدالت نكوهيده نيست از يك چنين همگانى بودن مى توان به ريشه هاى چنين تمايلاتى پى برد و آن اين كه تمام اين كششها وجاذبه ها، ريشه آفرينشى دارند يعنى وجود ما با چنين تمايلاتى عجين و خمير گشته است.

٤. پس از تشريح اين سه حس بايد حس چهارم را كه همان حس مذهبى است مورد دقت و آزمون قرار داد.

وجود مذهب در ميان تمام ملتها و ميل به مسايل ماوراى طبيعت در ميان افراد تمام قاره ها، خود گواه بر فطرى بودن مسايل كلى مذهبى است امروز تمدن شناسان تأييد مى كنند كه قديمى ترين فكر و انديشه در ميان تمام بشر، انديشه خداپرستى و امور مربوط به عبادت و نيايش است و در تمام تمدنها نوعى علايق مذهبى وجود داشته و نشانه هاى چنين علاقه ها و پيوندها در تمام تمدنها به چشم مى خورد هرچند درست است كه ملل ديرينه جهان، مقصد را گم كرده و مذاهب آنان به انواع خرافات آلوده گرديده است و خدانمايان را خداى واقعى انديشيده و مجاز را به جاى حقيقت تصور كرده اند ولى با اين همه، يك حس، پيوسته در ميان آنان وجود داشته است و آن حس پيوند بشر با وجود مافوق از خود مى باشد و آلودگى اين حس با اين خرافات از فطرى بودن حس مذهبى نمى كاهد شما اگر در روزهاى جمعه و يكشنبه بر هواپيما سوار شويد و قاره هاى مختلف جهان را زير پرهاى هواپيماى خود قرار دهيد، در هر دو روز نداى «اللّه اكبر» و يا نداى «ناقوس» را از همه جا مى شنويد و اين خود مى رساند كه ميل به مذهب يك ميل درونى است كه از اعماق وجود انسان