كشفيات جديد درباره انسان،انديشمندان بزرگ جهان را در برابر موجود بس عجيبى قرار داده با اين همه شناختى كه در اطراف انسان دارند، به او لقب «موجود ناشناخته» داده اند.[١]

قرآن مجيد از ديدگاهى كه به جهان طبيعت و كتاب آفرينش مى نگرد، از همان ديدگاه نيز به انسان و به اصطلاح «كتاب نفسى» مى نگرد، و هر دو را در كنار هم يادآور مى شود وبه مطالعه و بررسى شگفتى هاى هر دو،دعوت مى كند و مى فرمايد:

(وَفِى الأَرْضِ آياتٌ لِلْمُوقِنِينَ *وَفى أَنْفُسِكُمْ أَفَلا تُبْصِرُونَ) .[٢]

«در زمين و در وجود شما نشانه هايى براى افراد با يقين است، چرا دقت نمى كنيد».

«خودشناسى و معرفت نفس» عارفان را بيش از هر چيز به خود جذب كرده و درون گرايى را كليد شناخت حقايق مى دانند و در اين مورد بيش از حد پيش مى روند و جلال الدين در اين مورد مى گويد

آن چه حق است اقرب از حبل الوريد *** تو فكندى تير فكرت را بعيد

اى كمان و تيرها بر تاخته *** گنج نزديك و تو دور انداخته[٣]

[١] الكسيس كارل مؤلف كتاب«انسان موجود ناشناخته».
[٢] ذاريات/٢٠ـ ٢١.
[٣] مثنوى دفتر ششم، ص ٥٨٨، چاپ ميرخانى.