قواعد کلی فلسفی در فلسفه اسلامی - ابراهيمي ديناني، غلام حسين - الصفحة ٢٧٣ - لا بد فى كل حركة ان يكون الموضوع فيها ثابتا بوجوده

١١٩

لا بد فى كل حركة ان يكون الموضوع فيها ثابتا بوجوده

حقيقت حركت از جمله حقايقى است كه از عهد باستان در ميان فلاسفه مورد بحث و گفتگو قرار گرفته و محل نقض و ابرام واقع شده است. در آثار حكما براى حقيقت حركت تعريف‌هاى گونه‌گون ديده مى‌شود. هر فيلسوفى از يك جهت به وجود حركت نگريسته و براساس طرز تلقى و نوع برداشت خود از آن، عقيده‌اى اظهار داشته است. علت اين همه اختلاف را مى‌توان نوعى پيچيدگى و بغرنج بودن در اصل حركت به‌شمار آورد. كثرت عقايد و گونه‌گون بودن آراء در باب حركت به‌اندازه‌اى است كه برخى آن را نحوۀ وجود و طرز هستى دانسته و برخى ديگر وجود آن را در خارج انكار كرده‌اند.

از جمله كسانى كه حقيقت حركت را در خارج انكار كرده و هستى آن را خلاف عقل دانسته، فيلسوف معروف عهد باستان زنون اليائى است. اين فيلسوف براى بطلان حركت چندين برهان اقامه كرده كه همۀ آنها در تاريخ فلسفه معروف و در آثار فلاسفه ثبت شده است. داستان آخيلس و سنگ‌پشت از داستان‌هائى است كه بيدرنگ موجب تداعى نام زنون اليائى مى‌گردد. درهرحال آنچه را زنون به عنوان يك شبهه در باب حركت مطرح ساخته هنوز هم قابل تأمل است.