قواعد کلی فلسفی در فلسفه اسلامی - ابراهيمي ديناني، غلام حسين - الصفحة ٢٧٨ - موضوع در حركت جوهرى چگونه باقى مىماند؟

ناميده‌اند.

اكنون بى‌مناسبت نيست عين عبارت يكى از پيروان صدر- المتألهين را در اين باب بياوريم. وى مى‌گويد: «لا بد فى كل حركة (فى اى مقولة وقعت) ان يكون الموضوع فيها ثابتا بوجوده و تشخصه، و تتبدل عليه افراد تلك المقولة، يخالف الفرد الذى يكون له فى آن آخر، مخالفة نوعية او صنفية. الا انه يكفى فى بقاء الموضوع انحفاظ وحدته الشخصية بوحدة عقلية فاعلية نورية كالعقل المدبر المعتنى بكلاة الشخص و حفظه فى مراتب التطورات و التقلبات فى النشآت، او بوحدة ابهامية قابلية؛ كوحدة المادة الاولى، فانها يكفى فى تشخصها وجود صورة ما و كيفية ما و كمية ما و هكذا؛ و يجوز التبدل له فى خصوصيات كل منها. فهذه الافراد- الغير المتناهية انما توجد بوجود واحد اتصالى له حدود غير متناهية بالقوة، بحسب حدود مفروضة فيه. . .» ١

١ -فيض كاشانى اصول المعارف (چاپ دانشگاه مشهد) . ص ١٠٢.