قواعد کلی فلسفی در فلسفه اسلامی - ابراهيمي ديناني، غلام حسين - الصفحة ٨٠ - زمان در هستى زمانى بيرون از هويت هستى نيست

بودن نيست؛ و هرگونه انفكاك بين انسان و معنى ناطق، مساوى با عدم انسان است.

٢-اعداد در سلسلۀ طولانى خود، كه مى‌تواند تا بى‌نهايت ادامه يابد، مراتبى را تشكيل مى‌دهند. هر مرتبه از مراتب عدد از ساير مراتب جدا و داراى خصلت ويژۀ خويش است. اكنون اين مسئله بروشنى معلوم است كه مرتبۀ هر عدد بيرون از هويت آن نيست؛ يعنى چنين نيست كه مرتبۀ هر عدد امرى عارض بر عدد باشد؛ بلكه مرتبۀ هر عدد چيزى جز خود همان عدد نيست. مثلا گفته مى‌شود مرتبۀ عدد ٢ يا عدد ٣ بيرون از هويت عدد ٢ يا ٣ نيست؛ بلكه مرتبۀ عدد ٢ همان عدد ٢ و مرتبۀ عدد ٣ همان عدد ٣ خواهد بود. به اين ترتيب هرگونه تصور انفكاك بين يك عدد و مرتبۀ آن، مساوى با عدم آن عدد است. براساس همين مطلب، جابه‌جا شدن اعداد نيز به هيچ‌وجه امكان‌پذير نيست؛ يعنى اگر كسى تصور كند كه مى‌توان عدد ٤ را بطور مثال به‌جاى عدد ٥ قرار داد، تصورى واهى و بى‌اساس به خود راه داده است؛ زيرا عدد ٤ بطور مثال چنان در جاى خود-كه همان مرتبۀ خويش است-قرار گرفته كه هرگونه تصور انتقال و جابجا شدن مساوى با نبودن آن است؛ و به اين ترتيب هرگونه نقل و انتقال و جابجا شدن در نظام استوار اعداد به معنى اضمحلال و نابودى جهان بديع و مرتب اعداد است.

اكنون، كه با ذكر اين دو مثال مسئلۀ اتحاد و يگانگى در هويت بين مرتبۀ هر موجود با خود آن موجود تا حدودى روشن شد، باز- مى‌گرديم به مراتب متفاوت و گونه‌گونۀ هستى در سلسلۀ طوليۀ وجود. در اينجا نيز خواهيم ديد، هر مرتبه از مراتب هستى عين آن هستى است و هيچ‌گونه انفكاك و جدائى بين مرتبۀ وجود و خود آن وجود قابل تصور نيست و به اين ترتيب وحدت هويت بين مرتبه و ذى المرتبه روشن مى‌گردد.

زمان در هستى، زمانى بيرون از هويت هستى نيست

با توجه به آنچه در باب تشكيك و مراتب هستى گذشت بروشنى