قواعد کلی فلسفی در فلسفه اسلامی - ابراهيمي ديناني، غلام حسين - الصفحة ٣٩١ - قيام العرض بالعرض غير ممتنع

مقولۀ عرضى را نيز به نه قسم متمايز تقسيم كرده‌اند كه به ترتيب عبارتند از:

١-مقولۀ كم (مقدار يا چندى)

٢-مقولۀ كيف (چونى) .

٣-مقولۀ اين (در مكان بودن)

٤-مقولۀ متى (در زمان بودن)

٥-مقولۀ وضع (حالت)

٦-مقولۀ جده (ملك)

٧-مقولۀ اضافه (نسبت)

٨-مقولۀ فعل (تدريج)

٩-مقولۀ انفعال (تدريج)

انواع پنج‌گانۀ جوهر را در مقام ذات با يكديگر متباين نمى‌دانند. همۀ آنها را انواع مختلف يك جنس عالى به‌شمار آورده‌اند كه آن جنس عالى چيزى جز مقولۀ جوهر نمى‌باشد. مقولات نه‌گانۀ عرضى را در مقام ذات با يكديگر متباين دانسته و هريك از آن مقولات را بطور جداگانه يك جنس عالى به‌شمار آورده‌اند. به اين ترتيب مى‌توان گفت مقولات عاليه، كه آنها را اجناس عاليه يا جنس الاجناس نيز مى‌نامند، به ده مقوله بالغ مى‌گردند.

بيشتر حكماى مشائى و پيروان ارسطو اجناس عاليه را بيش از ده مقوله ندانسته‌اند. اين جماعت براى ده‌گانه بودن مقولات عاليه هيچ‌گونه برهان عقلى اقامه نكرده‌اند. آنچه مى‌تواند مورد استناد اين گروه در اين باب واقع شود چيزى بيش از يك نوع استقراء نمى‌باشد. دليل استقراء به هيچ‌وجه نمى‌تواند احتمال بيشتر بودن مقولات عاليه را از ميان بردارد.

برخى حكما به بيش از چهار مقوله قائل نشده‌اند و همۀ اشياء اضافى و امور نسبى را در يك مقوله خلاصه كرده و آن را مقولۀ «نسبت» نام نهاده‌اند. به اين ترتيب مقولات چهارگانه در نظر اين جماعت يك مقوله جوهر و سه مقولۀ عرض را تشكيل مى‌دهد.