قواعد کلی فلسفی در فلسفه اسلامی - ابراهيمي ديناني، غلام حسين - الصفحة ١٠١ - كل ما هو ابعد عن الكثرة فهو اكمل

١٠٢

كل ما هو ابعد عن الكثرة فهو اكمل

يك موجود هر اندازه از كثرت و پراكندگى دورتر و به مقام وحدت و يگانگى نزديك‌تر باشد، به همان اندازه كامل‌تر خواهد بود. براساس اين قاعده مى‌توان گفت ميزان نقص و كمال در باب وجود، چيزى جز مراتب وحدت و كثرت نيست. كمال مطلق در وحدت مطلق است. نقص يك موجود نيز از كثرت و پراكندگى آن ناشى مى‌گردد. اين مسئله روشن است كه هيچ موجودى نيست مگر اين‌كه از نوعى وحدت و يگانگى برخوردار است تا جائى كه به‌طور مثال گفته‌اند عدد ده داراى نوعى وحدت است؛ زيرا اين عدد همواره يك عدد ده به‌شمار مى‌آيد. معنى اين سخن آن است كه يك عدد ده داراى نوعى خواص و آثار است كه چندين عدد ده داراى آن خواص و آثار نمى‌باشند. به اين ترتيب مى‌توان گفت عدد ده نسبت به خود و در مقام ذات خويش يك چيز است؛ ولى نسبت به آحاد ده، واحد به‌شمار مى‌آيد. خاصيت عدد اين است كه هر اندازه به سوى كثرت پيش رود از وحدت دور مى‌گردد؛ كما اين‌كه هرچه از كثرت كاسته شود وحدت نيرومندتر مى‌گردد. واحد حقيقى كه از هر جهت شايستۀ مقام وحدت است چيزى است كه به هيچ‌وجه تقسيم نپذيرد.

مسئلۀ نقص و كمال از جمله مسائل اساسى است كه همواره