صفت حركت يا سكون خالى مى‌باشد؛ زيرا، همان‌گونه كه گذشت، ظرف اتصاف با ظرف وقوع متفاوت است. اگر يك موضوع در ظرف وقوع از دو صفت متناقض خالى باشد مستلزم اين نيست كه در ظرف اتصاف نيز از آن دو صفت خالى باشد؛ براى روشن شدن تفاوت بين اين دو معنى، بايد سخن حكما در باب معقولات ثانيه مورد بررسى قرار گيرد. سخن اين بزرگان در باب معقولات ثانيه به اين ترتيب است كه مى‌گويند اگرچه معقولات ثانيه هميشه در ذهن عارض معقولات اوليه مى‌شود، ولى اتصاف معقولات اوليه به معقولات ثانيه پيوسته در خارج تحقق مى‌يابد؛ بطور مثال گفته مى‌شود معنى امكان، كه يكى از معقولات ثانيه بشمار مى‌آيد، هميشه در ذهن عارض موجود ممكن مى‌گردد؛ ولى اتصاف موجود ممكن به صفت امكان پيوسته در خارج تحقق مى‌پذيرد؛ يعنى هر موجود ممكن الوجود، بدون هيچ‌گونه ترديد در جهان خارج ممكن- الوجود است در عين اينكه معنى امكان هميشه در عالم ذهن عارض موضوع خود مى‌گردد. با توجه به آنچه ذكر شد به آسانى مى‌توان گفت بين ظرف اتصاف و ظرف وقوع در بسيارى موارد تفاوت اساسى وجود دارد، اكنون بى‌مناسبت نيست عين عبارت يكى از حكماى پيرو ملا صدراى يعنى ملا محسن فيض، را جهت مزيد توضيح در اينجا بياوريم. اين حكيم مى‌گويد: «الحركة لا تقع فى الآن، و الا يلزم ان يكون بازائه جزء غير متجزى من المسافة لتطابقهما، و قد ثبت استحالته بالبراهين، فكل آن يفرض فى اثناء الحركة لا يتصف الجسم فيه بالحركة و لا بالسكون، لان تقابله معها تقابل العدم و الملكة، و لاتصال الحركة و لا يلزم من ذلك خلو الموضوع عنهما. . . و الحاصل ان الان ان اخذ ظرفا للاتصاف فالجسم يتصف فيه بالحركة الواقعة فى الزمان لا فيه، و ان جعل ظرفا لوقوع الحركة و السكون فلا يقع شىء منهما فيه، و لا يلزم خلو الموضوع عن الاتصاف بهما» ١

لازم به يادآورى است كه وقتى گفته مى‌شود حركت در «آن» مفروض واقع نمى‌شود مقصود از آن چيزى جز «آن» مفروض كه

١ -ملا محسن فيض كاشانى. اصول المعارف. (چاپ دانشگاه مشهد) . ص ٩٩-١٠٠.