قواعد کلی فلسفی در فلسفه اسلامی - ابراهيمي ديناني، غلام حسين - الصفحة ٢٥٧ - انواع سهگانه در حادث زمانى

گرديده است. به اين ترتيب بايد گفت غايت ظهور هستى است كه باعث خفاى آن گشته است. به قول شاعر:

حجاب روى تو هم روى تو است در همه‌جا

نهانى از همه عالم ز بس كه پيدائى

با توجه به آنچه در اينجا ذكر شد معلوم مى‌شود در حاق حقيقت وجود و كنه هستى هيچ‌گونه تعدد و كثرت نيست. همۀ كثرات و رسوم در سراسر جهان مظاهر اسماء و صفات خداوند به‌شمار مى‌آيند كه پس از مقام ذات و مرتبۀ احديت ظاهر گشته‌اند. مقام ذات و مرتبۀ احديت را عرفا مقام «لا اسم و لا رسم» خوانده‌اند.

لازم به يادآورى است كه حقيقت معنى حادث اسمى به هيچ وجه يك مسئلۀ جديد به‌شمار نمى‌آيد؛ زيرا معنى حدوث اسمى چيزى جز اين نيست كه ظهور جهان عبارت است از تجلى حق تبارك و تعالى در مظاهر اسماء و صفات خويش. جاى هيچ‌گونه ترديد نيست كه مسئلۀ تجلى حق، تبارك و تعالى، در مظاهر اسماء و صفات خويش همواره نزد عرفا مطرح بوده است و همين بزرگان بوده‌اند كه از طريق شهود به اين حقيقت نائل گشته‌اند. حقيقت جهان در نظر اهل شهود چيزى جز جلوه‌هاى گونه‌گون خداوند نمى‌باشد. به اين ترتيب بايد گفت معنى حادث اسمى پيش از حاج ملا هادى سبزوارى، همواره مورد توجه اهل معرفت بوده است. ولى آنچه را نمى‌توان انكار كرد اين است كه اين مسئله به اين عنوان پيش از وى به هيچ‌وجه مطرح نبوده است. وى نخستين كسى است كه اين مسئله را تحت عنوان حادث اسمى در فلسفۀ اسلامى وارد ساخته است.

انواع سه‌گانه در حادث زمانى

«حادث زمانى» در نظر حكماى اسلامى به سه نوع متفاوت تقسيم مى‌گردد.

«نوع نخست» در مواردى تحقق پيدا مى‌كند كه يك شىء بطور دفعى در يك آن معين، موجود گردد. در اين مسئله هيچ‌گونه ابهام