إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٢٧ - بناى عقلاء

الوجه الأوّل: استقرار بناء العقلاء من الانسان بل ذوي الشّعور من كافّة أنواع الحيوان على العمل على طبق الحالة السّابقة، و حيث لم يردع عنه الشّارع كان ماضيا(١).

ادلّه حجّيّت استصحاب‌

١- بناى عقلاء

(١)- يكى از وجوهى كه براى حجّيّت استصحاب به آن تمسّك شده، بناى تعبّدى عقلاء مى‌باشد.

بيان ذلك: بين عقلاء، يك بناى تعبّدى و بنائى كه ملاكش هم براى ما مشخّص نيست، وجود دارد كه در تمام امور زندگى وقتى حالت سابقه‌اى متيقّن باشد، امّا در زمان لاحق، بقاى آن حالت، مشكوك باشد، بناى عملى عقلاء بر دوام آن حالت سابقه است و آثار بقاى حالت سابقه را مترتّب مى‌كنند، البتّه اين بناى عقلاء، به تنهائى حجّيّت ندارد لكن مستدل مى‌گويد بناى مذكور در مرئى و منظر شارع بوده و او توجّه به آن داشته و هيچ‌گونه ممانعتى از آن ننموده است و اگر يك بناى عقلائى، مورد نظر و توجّه شارع بوده و اعلان ننموده، كه آن بناء، در امور شرعى، جارى نمى‌شود، ما مى‌فهميم كه شارع هم نسبت به آن راضى بوده و در نتيجه، آن بناى عقلائى در شريعت هم جارى مى‌گردد.

مستدلين به اين وجه مى‌گويند در اين بناى عقلاء هيچ‌گونه فرقى بين موارد مختلف، وجود ندارد كه مثلا ما شكّ در رافع داشته باشيم يا شكّ در مقتضى، شك در حكم شرعى داشته يا شك در موضوع حكم شرعى و تمام تفاصيلى كه در حجّيّت استصحاب، ذكر شده برخلاف بناى عقلائى مذكور است و بناى مذكور نه تنها بين‌