إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٧٠ - پاسخ مصنف، به مرحوم فاضل تونى«قدس سرهما»

ديگرى نباشد. اكنون مصنّف، پاسخ مرحوم فاضل تونى را بيان مى‌كنند.

[پاسخ مصنّف، به مرحوم فاضل تونى «قدّس سرّهما»]

قوله: «و امّا اعتبار ان لا يكون موجبا للضّرر ...». ما قبول داريم كه در موارد مذكور و اشباه آن، برائت، جارى نمى‌شود، امّا از شما نمى‌پذيريم كه شرط جريان برائت، اين است كه مستلزم ضرر به ديگرى نباشد زيرا قاعده «لا ضرر» يكى از قواعد فقهيّه است و به‌وسيله ادلّه اجتهادى ثابت شده و در مواردى كه ادلّه اجتهادى در برابر اصول عمليّه، قرار گيرد، ديگر مجالى براى جريان اصل عملى و برائت، باقى نمى‌گذارد و ادلّه اجتهادى و قاعده لا ضرر بر اصول عمليّه تقدّم دارند.

برائت عقلى مى‌گويد عقاب بلابيان، قبيح است و مفاد برائت شرعى اين است كه «رفع ما لا يعلمون» امّا وقتى دليل اجتهادى يا قاعده‌اى كه با دليل اجتهادى ثابت شده است، در برابر برائت، قرار گرفت، ديگر عنوان «لا بيان» و «ما لا يعلمون» كنار مى‌رود و بايد به‌دليل اجتهادى و قاعده‌اى كه با دليل اجتهادى ثابت شده است تمسّك نمود.

مثال: اگر روايت صحيحه‌اى دلالت بر وجوب نماز جمعه نمود، آيا باز هم مى‌گوئيد برائت جارى مى‌شود؟

قاعده لا ضرر هم مانند آن روايت معتبر است كه اگر در برابر برائت، واقع شد، اصلا نوبت به جريان اصل برائت نمى‌رسد.

خلاصه: قبول داريم كه اگر قاعده «لا ضرر» به‌حسب ظاهر با اصل برائت، معارضه نمايد، در اين صورت آن قاعده، مقدّم است لكن سؤالى كه ما از فاضل تونى (ره) مى‌كنيم اين است كه قاعده لا ضرر چه خصوصيّتى دارد كه مى‌گوئيد نبايد جريان اصل برائت، باعث ضرر ديگرى شود؟ بلكه تمام ادلّه اجتهادى و تمام قواعدى كه با ادلّه اجتهادى ثابت شده‌اند بر اصالة البراءة تقدّم دارند.