إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٥٦ - بيان شيخ اعظم ره

محلّ بحث، شارع فرموده است «لا تنقض اليقين بالشّك» يعنى يقين را به‌وسيله شك نقض نكنيد و نقض يقين به‌وسيله شك، حرام است.

سؤال: آيا نقض نفس «يقين» امر اختيارى است كه شارع مى‌فرمايد آن را نقض نكنيد؟

جواب: خير، يقين يك حالت نفسانى است و با عروض شك از بين مى‌رود مثلا ديروز يقين به حيات زيد داشتيم ولى اكنون كه او مسافرت نموده، و در معرض حوادث و تصادفات قرار گرفته قهرا با حصول شك، يقين قبلى نقض مى‌شود پس نقض يقين، يك امر اختيارى نيست كه شارع از آن نهى نمايد.

وقتى نقض يقين، امر غير اختيارى بود قهرا بايد يا به مجاز در كلمه، قائل شويم و بگوئيم مراد از يقين، متيقّن است يعنى نهى از نقض، متوجّه متعلّق يقين شده است يعنى شما كه يقين به طهارت داريد، با شكّ در نوم آن را نقض نكنيد.

و يا اينكه بگوئيم در هيئت مذكور، كلمه آثار و احكام، مقدّر است و به مجاز در تقدير قائل شويم- لا تنقض آثار اليقين‌ [١]- يعنى آثار و احكام يقين را با شك، نقض نكنيد به‌عبارت ديگر، شما كه طهارت داريد و مى‌توانيد با آن نماز بخوانيد به مجرّد حصول شك و ظن، آن را نقض نكنيد در نتيجه وقتى مسأله متيقّن مطرح شد، تفصيل قبلى مرحوم شيخ به ميان مى‌آيد كه كدام متيقّن و آثار كدام مقطوع را نقض نكنيم؟

جواب: آن متيقّنى كه استعداد بقاء دارد امّا متيقّنى كه فاقد اقتضاء بقاء هست اصلا نقض ندارد، چون استحكامى ندارد پس حجّيّت استصحاب، مخصوص به‌

[١]اى لا تنقض آثار المتيقّن.