إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٣٥ - شرط جريان برائت عقلى

و اما البراءة العقليّة: فلا يجوز إجراؤها إلا بعد الفحص و اليأس عن الظفر بالحجة على التكليف، لما مرت‌ [١] الإشارة إليه من عدم استقلال العقل بها إلا بعدهما(١).

حال، رعايت احتياط، داراى «حسن» است زيرا با وجود روايت معتبر، احتمال وجوب نماز جمعه از بين نمى‌رود و ممكن است در واقع و در لوح محفوظ نماز جمعه، واجب باشد يا مثلا اگر دليل معتبر ظنّى دلالت بر جواز شرب تتن نمود، درعين‌حال، رعايت احتياط و ترك شرب تتن، خوب است چون ممكن است از نظر واقع، شرب تتن، حرام شده باشد. اگر دليل و حجّت قطعى- نه ظنّ معتبر- بر نفى تكليف داشته باشيم ديگر موضوعى براى رعايت احتياط، باقى نمى‌ماند.

شرط جريان برائت عقلى‌

(١)- همان‌طور كه مى‌دانيد اصالة البراءة بر دو قسم است: ١- برائت شرعى ٢- برائت عقلى.

شرط جريان برائت عقلى اين است كه ما فحص و تحقيق نمائيم چنانچه بعد از فحص، حجّت و دليلى بر تكليف نيافتيم در اين صورت مى‌توانيم برائت عقلى جارى نمائيم زيرا حكم عقل به برائت در صورتى است كه بيان و دليلى از طرف شارع به ما نرسيده باشد لذا چنانچه به مظانّ وجود دليل و به كتاب وسائل الشّيعه و يا رساله عمليّه مراجعه نموده و دليلى بر تكليف پيدا نكرديم در اين فرض مى‌گوئيم عقل، حكم مى‌كند كه عقاب بلابيان قبيح است.

[١]در دليل چهارم از ادلّه اعتبار برائت، ر. ك ايضاح الكفاية ٤/ ٤٧٣.