إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢١٣ - اتحاد قضيه متيقنه و مشكوكه در استصحاب احكام كلى

در بقاء وجوب نماز جمعه شك مى‌كنيد، اگر هيچ فرقى بين نماز جمعه مشكوك الوجوب با نماز جمعه متيقّن الوجوب وجود ندارد، چرا در بقاء وجوب نماز جمعه، شك مى‌كنيد و منشأ شكّ شما چيست؟ لابد موضوع قضيّه، عوض شده است كه شما در بقاء حكم، شك مى‌كنيد و الا اگر نماز جمعه در عصر غيبت، همان نماز جمعه در عصر حضور است، نبايد در بقاء حكم شك كنيد [١] لذا مى‌گوئيم قضيّه مشكوكه با قضيّه متيقّنه اختلاف پيدا كرده است، قضيّه متيقّنه چنين است «صلاة الجمعة في عصر الحضور واجبة» و قضيّه مشكوكه، عبارت است از «صلاة الجمعة في عصر الغيبة هل تكون واجبة ام لا» لذا مستشكل مى‌گويد در احكام كلّى نمى‌توان استصحاب نمود.

به‌عبارت ديگر در احكام كلّى اگر قضيّه مشكوكه با قضيّه متيقّنه، تغيير نكرده است پس نبايد شك در بقاء حكم كنيد و اگر تغيير كرده است پس نمى‌توان استصحاب جارى نمود زيرا در استصحاب وحدت قضيّه مشكوكه و متيقّنه معتبر است و در مواردى استصحاب، جارى مى‌شود كه مغايرتى بين دو قضيّه نباشد به عبارت ديگر وجوب نماز جمعه در عصر غيبت، نامش بقاء وجوب نماز جمعه در عصر حضور نيست، اينجا دو حكم مطرح است يكى وجوب نماز جمعه در عصر حضور و ديگرى وجوب نماز جمعه در عصر غيبت.

آيا ممكن است كسى بگويد ما احتمال نسخ و عدم نسخ حكم را مى‌دهيم لذا بقاء حكم را استصحاب مى‌كنيم؟

[١]در استصحاب احكام جزئى، علّت شكّ در بقاء بسيار واضح بود و در مثالى كه بيان كرديم، گفتيم لباس ما قطعا هنگام صبح، متنجّس بود ولى بعد از ظهر در بقاء نجاست، شك پيدا كرديم و منشأ شكّ ما هم اين بود كه احتمال مى‌داديم لباس را تطهير كرده باشيم.