إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٨٨ - صحيحه سوم زراره

ركعت از نمازش را خوانده، و لكن نمى‌داند كه ركعت چهارم را اتيان نموده يا نه، يعنى شكّ او بين سه و چهار است، وظيفه او چيست؟

امام (ع) فرمودند «قام فاضاف اليها اخرى ...» ظاهر جمله مذكور، اين است كه يك ركعت نماز با ركعات ديگر بخواند لكن با ملاحظه ساير روايات مى‌گوئيم آن مصلّى يك ركعت نماز احتياط- ايستاده- بخواند كه نماز مستقلّى است.

به دنبال آن، امام (ع) فرمودند «لا ينقض اليقين بالشّكّ» يقين را نبايد با شك نقض كند، «و لا يخلط احدهما بالآخر» جمله مذكور هم به‌نظر مصنّف براى تأكيد جمله قبل است‌ [١].

در پايان روايت هم امام (ع) فرموده‌اند: «و لكنّه ينقض الشّكّ باليقين» شك به وسيله يقين، نقض مى‌شود و از بين مى‌رود و اين برنامه هميشگى است كه شك را بايد به واسطه يقين نقض نمود، نه عكس آن.

سؤال: چرا با اينكه احتمال مى‌دهد ركعت چهارم را خوانده باشد مع ذلك بايد يك ركعت ديگر بخواند؟

جواب: علّتش اين است كه نبايد يقين را به‌وسيله شك نقض نمود.

كيفيّت استدلال به روايت: مصلّى وقتى مشغول ركعت دوّم نماز بود، يقين داشت كه ركعت چهارم را اتيان ننموده است، فرضا او دو دقيقه قبل، يقين به عدم اتيان ركعت رابعه داشت اكنون كه اتيان ركعت سوّم را احراز نموده، مردّد است كه ركعت چهارم را خوانده يا نه، پس همان يقين و شكّى كه در مورد استصحاب، لازم‌

[١]لكن ممكن است جمله «لا يخلط احدهما بالآخر» ناظر به نماز احتياط باشد يعنى امام (ع) فرموده‌اند ركعت مشكوكه را داخل در متيقّن نكنيد و مستقلا آن را اتيان نمائيد.