إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٨٨ - جريان اقسام مختلف استصحاب در امور تدريجيه

در امور تدريجيه هم جريان دارد كه اينك به آنها اشاره مى‌كنيم‌ [١].

١- استصحاب شخصى- نه كلّىمثال: امام جماعتى مشغول قرائت سوره نماز بود امّا اكنون شك نموده‌ايم كه آيا آن قرائت را به پايان رسانده است يا نه؟

در اين فرض مى‌توانيم استصحاب شخصى و جزئى جارى نمائيم و بگوئيم هنوز هم او مشغول همان قرائت خاصّه است.

٢- استصحاب كلّى قسم اوّل: مثال: امام جماعتى مشغول قرائت سوره «يس» بود پس نسبت به كلّى قرائت در ضمن سوره «يس» يقين داريم لكن اكنون شك نموده‌ايم كه آيا آن قرائت ادامه دارد يا نه و منشأ شكّ ما اين است كه نمى‌دانيم قرائت سوره «يس» را به آخر رسانده است يا نه؟

در اين مورد، هم مى‌توانيم قرائت سوره «يس»استصحاب شخصى- را استصحاب نمائيم و بگوئيم او هنوز مشغول قرائت آن سوره است و هم مى‌توانيم بقاء «كلّى» قرائت را استصحاب نمائيم.

٣- استصحاب كلّى قسم دوّم: مثال: مى‌دانيم زيد، مشغول قرائت سوره شد لكن نمى‌دانيم كه آيا قرائت سوره «توحيد»سوره كوتاه- را شروع نمود- كه اگر مشغول قرائت آن سوره شده اكنون قرائتش تمام‌شده- يا اينكه مشغول خواندن سوره «بقره»سوره طولانى- شده- كه اگر مشغول قرائت آن سوره بوده اكنون قرائت زيد تمام نشده- در اين صورت فقط مى‌توانيم كلّى قرائت- قراءة السّورة- را استصحاب نمائيم امّا نمى‌توان خصوص قرائت سوره توحيد يا بقره را استصحاب نمود زيرا قبلا [٢] بيان كرديم كه در استصحاب كلّى قسم دوّم فقط «كلّى» را مى‌توان استصحاب‌

[١]لازم به تذكّر است كه اين استصحابات در صورتى جارى مى‌شوند كه داراى اثر شرعى باشند.

[٢]ر. ك تنبيه سوّم استصحاب.