إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٥٣ - تنبيه اول در جريان استصحاب يقين و شك فعلى معتبر است

حكم فرع مذكور چيست؟

در فرض فوق وجهى براى صحّت نماز، تصوّر نمى‌شود.

بيان ذلك: فرد مذكور، اوّل صبح مسلّما محدث بوده و بعد از چند ساعت، شكّ فعلى پيدا كرد كه آيا حدث اوّل صبح به‌وسيله تحصيل طهارت برطرف شده يا نه، در اين صورت به مجرّد شكّ فعلى، استصحاب حدث، جارى مى‌شود- شرط جريان استصحاب كه شك فعلى است محقّق شده- و حكم مى‌كند كه آن فرد، محدث است بعد از حكومت استصحاب، حالت غفلت براى او پيش‌آمده و با همان حال، مشغول خواندن نماز شده است‌ [١] بعد از اتمام عمل، حالت غفلتش برطرف شد و به وضع خود توجّهى نمود لكن يقين دارد كه بعد از حالت شكّى كه استصحاب حدث در آن جارى شد ديگر طهارتى تحصيل ننموده است‌ [٢] بلكه مى‌داند كه قبل از نماز به حكم استصحاب، محكوم به حدث بوده و سپس حالت غفلت بر او عارض شده و نماز خوانده لذا وجهى براى صحّت عمل او وجود ندارد.

اشكال: مانند فرض قبل بعد از اتمام نماز، قاعده فراغ، حكم مى‌كند كه نماز او صحيح است و اعاده، لازم ندارد.

جواب: آن فرد، يقين دارد كه بعد از جريان استصحاب حدث، ديگر طهارتى برايش حاصل نشده، لذا ما فقط در برابر استصحاب حدث قرار گرفته‌ايم كه حكم مى‌كند او محدث بوده است.

[١]البتّه اگر حالت غفلت براى او پيش نمى‌آمد مجوّزى براى دخول و شروع نماز نمى‌داشت كسى كه به حكم استصحاب، محدث است نبايد مشغول خواندن نماز شود و مجوّزى براى ورود به نماز ندارد.

[٢]سؤال: قيد اخير براى چيست؟

جواب: براى اينكه مى‌خواهيم مانع جريان قاعده فراغ شويم.