إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٥٣ - راه حل مصنف نسبت به اشكال مذكور

فحص به اصل برائت تمسّك نمود و نماز را بدون سوره خواند امّا در واقع، سوره جزء نماز بود در اين صورت، عمل او باطل است و بايد اعاده نمايد بلكه بالاتر اگر فردى بدون فحص به اصل برائت، تمسّك نمود و يك عمل عبادى را انجام داد و مطابق واقع هم بود امّا نتوانست قصد قربت نمايد باز هم عمل او باطل است.

سؤال: چرا و چگونه نتوانست قصد قربت كند؟

جواب: بر اثر جهل و اينكه شايد مأمور به و عبادت، چيز ديگر باشد، نتوانست قصد قربت كند در اين صورت با اينكه اصل و پيكره عمل او مطابق واقع و مطابق فتواى مرجع تقليدش هست درعين‌حال، عملش باطل است و بايد اعاده كند.

سؤال: چرا در صورت مخالفت و در صورتى كه عمل عبادى، مطابق واقع باشد امّا مكلّف نتواند قصد قربت نمايد عمل او باطل و اعاده، لازم است؟

جواب: درصورتى‌كه عملش مخالف با واقع باشد، مأمور به را اتيان ننموده است لذا بايد اعاده نمايد. و در صورتى هم كه عملش موافق واقع باشد ولى نتوانسته باشد قصد قربت كند عملش باطل است زيرا اساس و قوام عبادت به قصد قربت، وابسته است و كسى كه پيكره و اصل مأمور به را بدون قصد قربت آورده، مثل اين است كه اصلا مأمور به را انجام نداده است‌ [١].

[١]بنابراين از ظاهر عبارت مصنّف استفاده مى‌شود كه:

الف- در معاملات اگر عمل، مطابق واقع باشد صحيح و الا فاسد است.

ب- در عبادات اگر عمل، مطابق واقع باشد و قصد قربت از مكلّف متمشّى شود عمل صحيح است.

ج- در عبادات اگر عمل، مخالف واقع باشد و يا اينكه مطابق واقع باشد أمّا قصد قربت، رعايت نشود عمل، باطل، و اعاده لازم است.

خلاصه: ملاك صحّت و فساد در معاملات، مطابقت و مخالفت با واقع است و در عبادات ملاك‌