قواعد کلی فلسفی در فلسفه اسلامی - ابراهيمي ديناني، غلام حسين - الصفحة ١ - ان الاوصاف قبل العلم بها اخبار كما ان الاخبار بعد العلم بها اوصاف

١٠١

ان الاوصاف قبل العلم بها اخبار كما ان الاخبار

بعد العلم بها اوصاف

مفاد اين قاعده تفاوت اساسى ميان اوصاف و قضاياى خبريه را روشن مى‌سازد؛ زيرا اوصاف پيش از آنكه مورد تعلق علم واقع شوند، چيزى جز قضاياى خبريه نيستند؛ همان‌گونه كه قضاياى خبريه پس از آن‌كه مورد تعلق علم واقع شوند، چيزى جز يك سلسله اوصاف نخواهند بود.

به اين ترتيب مى‌توان گفت: وصف همواره يك خبر معلوم است. همان‌گونه كه مى‌توان گفت خبر پيوسته يك وصف نامعلوم است. براى روشن شدن اين سخن و پى بردن به مفاد اين قاعده قبل از هر چيز ديگر لازم است ماهيت قضيه-كه آن را خبر نيز مى‌گويند-در اينجا مورد بحث و بررسى قرار گيرد؛ آنگاه ماهيت وصف و تفاوت آن با خبر نيز معلوم خواهد شد.

«تعريف ماهيت قضيه» را در اكثر كتب معتبر اهل منطق به اين صورت مى‌يابيم: «القضية قول يحتمل الصدق و الكذب.» اين جمله بسيار مشهور است بطورى كه مى‌توان گفت رايج‌ترين جمله‌اى است كه در باب تعريف قضيه به كار برده شده است. عبارت ديگرى نيز در برخى كتب منطقى و احيانا آثار ادبى در اين باب آمده كه از حيث معنى و محتوا با عبارت مزبور تفاوت قابل ملاحظه‌اى را