إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٥٩ - آيا استصحاب در مؤديات امارات، جارى مىشود

معنا يا مقتضاى آن منجّزيّت و معذّريّت است.

منجّزيّت: اگر قطع و يقين شما مطابق با واقع باشد، واقعا آن واقع گريبان شما را مى‌گيرد يعنى اگر شما نسبت به وجوب نماز جمعه، قاطع شديد و حكم الهى نماز جمعه در لوح محفوظ هم وجوب بود، در اين صورت همان حكم الهى به مرحله تنجّز مى‌رسد يعنى اطاعتش لازم و مخالفتش موجب استحقاق عقاب است.

معذّريّت: اگر شما قطع به عدم وجوب نماز جمعه پيدا كرديد، ولى قطع شما مخالف با واقع بود، واقعا، يعنى به‌حسب واقع نماز جمعه، واجب بود، در اين صورت معناى حجّيّت قطع، معذّريّت است يعنى اگر روز قيامت به شما بگويند چرا نماز جمعه را نخوانديد مى‌گوئيد: من قطع به عدم وجوب نماز جمعه داشتم و اين يك عذر مقبولى است.

ما همين مطلب را در مورد امارات و خبر واحد قائل هستيم و معناى «خبر الواحد حجة» هم همان منجّزيّت و معذّريّت است، منتها فرق بين حجّيّت قطع با امارات ظنّيه اين است كه حجّيّت قطع عقلى و ذاتى است امّا حجّيّت امارات ظنّيه جعلى و شرعى است.

بنا بر آنچه گفته شد اگر يك خبر واحدى‌ [١] قائم شد كه نماز جمعه در عصر غيبت، واجب است در اين صورت نمى‌توانيم بگوئيم كه نماز جمعه واقعا واجب است و نمى‌توانيم بگوئيم براى آن يك حكم ظاهرى بنام وجوب، جعل شده است بلكه مى‌توان گفت آن خبر، داراى حجّيّت- منجّزيّت و معذّريّت- است، خلاصه اينكه نمى‌توان گفت كه حتما حكمى برطبق آن وجود دارد و چنانچه در بقاء آن وجوب،

[١]و واضح است كه خبر واحد و ساير امارات معتبره مفيد ظنّ هستند نه يقين.