إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٣٤ - شرط جريان«احتياط» چيست

بل‌ [١] يحسن أيضا فيما قامت الحجّة [٢] على البراءة عن التّكليف لئلّا يقع فيما كان في مخالفته على تقدير ثبوته، من المفسدة و فوت المصلحة(١).

طرف، نماز مى‌خوانم، اوامر مولا را به استهزاء نگرفته است؟

جواب: اوّلا اين مطلب كلّيّت ندارد گاهى اگر بخواهيم امتثال تفصيلى نمائيم و احتياط نكنيم و برويم جهت قبله را مشخّص كنيم بايد چند كيلومتر مسافت بپيمائيم لذا نماز را به چهار طرف مى‌خوانيم و براساس يك غرض عقلائى اين كار را انجام مى‌دهيم و برفرض كه غرض عقلائى نداشته باشيم چون انگيزه ما در اتيان اصل عمل، امر مولا است مى‌گوئيم اين عمل با قصد امتثال منافاتى ندارد. ثانيا، اين تمسخر و استهزاء آيا به امر مولا متعلّق شده است يا اينكه اين كار بى‌فائده و استهزاء به اطاعت امر، تعلّق پيدا كرده يا اينكه اين كار عبث و بقول شما استهزاء به كيفيّت اطاعت، متعلّق شده است؟

اينجا با سه مسئله مذكور مواجه هستيم- امر مولا، اطاعت امر مولا و كيفيّت اطاعت مولا- فردى كه احتياط مى‌كند در برابر امر مولا و اطاعت امر مولا به تمام معنا خاضع است بله، در كيفيّت اطاعت مولا به قول شما كار عبث و بى‌فايده‌اى انجام مى‌دهد امّا اين كار ضربه‌اى به امر مولا و اطاعت مولا نمى‌زند.

(١)در مواردى كه حجّت غير علمى و غير قطعى- ظنّ معتبر- بر نفى تكليف داريم رعايت احتياط، خوب است و اين احتياط سبب اجتناب از مفسده احتمالى و درك مصلحت احتمالى مى‌شود.

مثال: روايت معتبر زراره فرضا دلالت بر عدم وجوب نماز جمعه نمود، در عين‌

[١]عطف به جمله «بل يحسن على كلّ حال» است.

[٢]مقصود مصنّف از «الحجّة»، دليل ظنّى معتبر است، به قرينه جمله «فيما كان في مخالفته على تقدير ثبوته».