إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٠٠ - حكم زياده عمدى

در برابر امر مولا تسليم هستم و درعين‌حال جزء زائد را همراه مأمور به اتيان مى‌كنم.

مثال‌ [١]: فرض كنيد نماز واجد سوره، ده جزء دارد، مكلّف مى‌گويد من نماز را با جزء زائد- يازده جزء- مى‌خوانم امّا به‌هرحال در برابر امر مولا تسليم هستم.

مصنّف مى‌فرمايند در اين صورت، عمل، صحيح است گرچه از جهت اينكه «زائد» را دخالت در مأمور به داده و نماز يازده جزئى خوانده مرتكب تشريع شده است زيرا او نمى‌دانسته كه آيا زائد، دخالت در مأمور به دارد يا نه امّا درعين‌حال زائد را به نحوى- به نحو شرط يا جزء- دخالت در مأمور به داده و جزء آن اتيان نموده است.

سؤال: چرا با اينكه او تشريع نموده است درعين‌حال، عملش صحيح است؟

جواب: تشريع او در تطبيق عملش با مأمور به است و اين منافات با قصد قربت او ندارد چون مكلّف در اين فرض گفت من نسبت به امر مولا تسليم هستم خواه نماز ده جزء باشد يا يازده جزء، اكنون به توضيح قسم دوّم مى‌پردازيم:

«نعم لو كان عبادة و أتى به كذلك ... لقاعدة الاشتغال».

٢گاهى از اوقات مكلّف، واجب عبادى را عمدا مع الزّيادة اتيان مى‌كند به نحوى كه اگر آن زائد، دخالت در مأمور به نداشته باشد اصلا انگيزه‌اى براى اتيان امر مولا ندارد به‌عبارت ديگر مكلّف، نماز را با يازده جزء- با سوره زائده- اتيان مى‌كند و مى‌گويد اگر امر مولا به يازده جزء، متعلّق باشد من در برابر امر او تسليم‌

[١]اين مثال از نظر فقهى براى اين مورد، صحيح نيست ولى براى بيان مطلب، مثال خوبى هست و واضح است كه ما در مثال مناقشه نمى‌كنيم.