شرح الهيات شفاء - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٥١ - از بين رفتن سطح جسم به واسطه اختلاف اشكال

نداشت، آنگاه به يك سطح منحنى و مستدير تبديل شد؛ ديگر اثرى از سطح نخستين باقى نمى ماند. با آمدن سطح جديد، سطح پيشين به طور كلّى از بين مى رود.

از بين رفتن سطح جسم به واسطه اختلاف اشكال

يكى از مواردى كه سطح جسم به واسطه اختلاف اشكال، باطل مى شود و سطح ديگرى بجاى آن مى نشيند، موردى است كه سطح جسم مسطّح است؛ و به آن در اصطلاح هندسه، سطحِ مستوى گفته مى شود. سطح مستوى يا مسطّح آن است كه انحنا ندارد. مانند: سطح هاى جانبى يك مكعّب. چنين سطحى از آن رو كه مسطح و مستوى است، در تغيير شكل از بين مى رود و بجاى آن يك سطح مستدير و منحنى پديد مى آيد. چنانكه مومى به شكل مكعّب باشد، سپس آنرا به شكل كره در آوريم. در اين صورت كه به شكل كره در آمده است هيچ خطّ و زاويه اى در آن وجود ندارد. اين شكل كره تنها يك سطح مستدير خواهد داشت. بنابراين، سطحِ نخست كه مستوى بود از بين رفت و سطح ديگرى كه مستدير است بجاى آن نشست. نه آنكه بين اين دو سطح، يك سطح مشتركى وجود داشته باشد؛ خير! يك سطح از بين مى رود و سطح ديگرى پديد مى آيد.

   در بحثهاى گذشته هم اين نكته را دانسته ايم كه نمى توان يك سطح واحد داشت كه گاهى به شكل كره باشد و گاهى به شكل مسطّح و مستوى. از اينرو، بين آن مومى كه به شكل كره در مى آيد، با آن مومى كه به شكل مكعب در مى آيد و داراى سطح هاى مستوى و مسطّح است، سطح مشتركى به نام موضوع مستوى و مستدير نخواهيم داشت. اين در حالى است كه در تغيير شكل اجسام؛ وقتى جسمى تغيير مى كند جسميّت آن به عنوان يك موضوع، در آن باقى مى ماند. بر خلاف شكل كه هرگاه در آن تغييرى رخ دهد اين تغيير به صورتِ از بين رفتنِ شكل پيشين و پديد آمدن شكل جايگزين، آشكار مى گردد.

   بنابراين، اين تفاوت ميان تغيير شكلى كه در سطح پديد مى آيد با تغيير شكلى كه در جسم پديد مى آيد وجود دارد. بر اساس آن، هرگاه تغيير شكل را به جسم