شرح الهيات شفاء - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٨٩ - چگونگى اختصاص وجود اعداد به ذهن

ويژگى هايى را كه در انواع مختلف آن پيدا مى شود برايش اثبات نمود. به طور مثال، مى گوييم برخى از اعداد، عدد اوّل هستند. برخى از آنها تركيبى اند. برخى ديگر، ناطق اند و برخى هم، اصمّ هستند. براى اينكه بتوانيم اينگونه صفات و ويژگى ها را حقيقتاً به اعداد نسبت دهيم، وجود ذهنى آنها به تنهايى كافى نيست.

   اين ويژگى ها، نشانه آن است كه عدد يك واقعيت خارجى و نفس الامرى دارد، كه هر نوعى از آن داراى ويژگى معيّنى است.

   بنابراين، بخاطر همين خواص و ويژگى هايى كه در خارج به اعداد نسبت مى دهيم، وجود خارجى اعداد اثبات مى شود.

بررسى ديدگاه مصنف درباره وجود خارجى عدد

بيان مصنف درباره وجود خارجى عدد، قانع كننده نيست. زيرا، بيان ايشان، حدّاكثر، اين مطلب را اثبات مى كند كه اشياء خارجى متصف به اعداد مى شوند و طبعاً هر عددى يكى از آن ويژگى ها را خواهد داشت. يعنى اثبات مى كند كه «اتصاف» اشياء خارجى به عدد، خارجى است، امّا، اين بيان براى اثبات اينكه «عروض» عدد هم در خارج است، كافى نيست. زيرا، ممكن است عروض عدد در ذهن باشد، ولى اتصافش در خارج باشد. به عبارت ديگر، عدد مى تواند از قبيل معقولات ثانيه فلسفى باشد كه عروضشان در ذهن و اتصافشان در خارج است.

چگونگى اختصاص وجود اعداد به ذهن

به نظر مصنف، تنها در يك صورت مى توان گفت كه وجود اعدادْ اختصاص به ذهن دارد و آن در صورتى است كه بخواهيم عدد را مجرّد از معدود و متمايز از آن در نظر بگيريم.

   در خارج از ذهن چيز مشخصى به نام عدد در مقابل معدود، وجود ندارد. زيرا، وقتى مى گوييم عدد چهار، يا عدد پنج؛ بالاخره در خارج يا چهار تا كتاب است و يا پنج تا گردو است. ناچار، معدودى براى آن وجود دارد. نمى توان در