شرح الهيات شفاء - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٣٣ - توضيح چند اصطلاح

 

اَلْفَصْلُ الّرابِع

في اَنَّ الْمَقاديرَ اَعْراض

   وَ أمَّا الْكَمِيّاتُ الْمُتَّصِلَةُ[١] فَهِىَ مَقاديرُ الْمُتَّصِلاتِ. أَمّا الْجِسْمُ الَّذي هُوَ الْكَمُّ فَهُوَ مِقْدارُ الْمُتّصِلِ الّذي هُوَ الْجِسْمُ بِمَعْنى الصُّورَةِ، عَلى ما عَرَفْتَهُ في عِدَّةِ مَواضِعَ. وَ أَمَّا الْجِسْمُ بِالْمَعْنىَ الآخَرِ الدّاخِلِ في مَقُولَةِ الْجَوْهَرِ فَقَدْ فَرَغْنا مِنْهُ.

 

فصل چهارم

درباره عرض بودن مقادير

مقدّمه

در اين فصل درباره اين مطلب كه مقادير و كميّاتِ متصل، از قبيل اعراض اند بحث مى شود. مصنف، در آغاز مقاله سوّم، اين نكته را متعرض گرديد كه درباره مقولات نسبى، جاى بحث وجود ندارد. زيرا، كسى قائل به جوهريّت آنها نشده است. امّا، درباره كميّت ها و كيفيّت ها، كم و بيش گفتگوهايى شده است. كه آنها جوهرند يا عرض؟

درباره كيفيّت ها بحث شده است، اكنون درصدد اثبات اين مطلب هستيم كه كميّات، همه از قبيل اعراض اند.

توضيح چند اصطلاح

در اين بحث چند اصطلاح وجود دارد كه توضيح آنها پيش از ورود به اصل

---

[١] تعبير به «أمّا» در ظاهر عبارت فوق، ايهام اين معنا را دارد كه «أمّا» در مقام تفصيل است. گويى در مقابل آن بايد كمّيات منفصله آورده شود يا بقيّه اعراض به ترتيب آورده شود. در حالى كه مصنّف پس از آوردن اين «امّا» به سراغِ «جسم» مى رود. و البته، اين به خاطر آن است كه ايشان در صدد است رابطه ميان جسم و كميّت را بررسى كند. مى خواهد با بر شمردن معانى جسم روشن كند كه كداميك از آن معانى با كميّت رابطه دارد. و چه نوع رابطه اى بين آنها برقرار است؟ ‌‌