شرح الهيات شفاء - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٧٨ - ثقل و خفّت (سنگينى و سبكى)

   يكى از اين امورْ مكان است كه بعضى آنرا كميّت مستقلّى شمرده‌اند. البته، درباره مكان، نظريات مختلفى وجود دارد. نظر خودِ مصنف و مشائيان آن است كه مكان عبارت است از سطحِ داخلى مماس يك شىء با سطح خارجىِ مظروفِ آن. مانند سطح داخلى ليوان كه با آبِ درون آن مماس است.

   بنابراين، مكان، چيزى جز خودِ سطح نيست كه اين ويژگى در آنْ منظور شده است.

   گرچه، برخى، تعريف هاى ديگرى براى مكان كرده‌اند.[١] امّا، به هر حال، مكان از جنس سطح است. در نتيجه، نمى توان مكان را به عنوان كمّيت ديگرى برشمرد. طبق تعريف شيخ و مشائيان، مكان، خود، كمّيت است. امّا، قسم ديگرى از كمّيت نيست؛ بلكه همان سطح است.

   و مى توانيم مكان را از قبيل حجم بينگاريم. زيرا، مكانْ آن است كه چيزى در آن گنجانده مى شود. و به هر حال، مكان يك معناى نسبى خواهد داشت. يعنى از آنرو كه سطحى مماسّ با سطح ديگرى يا حجمى خاص است كه جسم طبيعى در آن گنجانده مى شود.

ثقل و خفّت (سنگينى و سبكى)

يكى ديگر از چيزهايى كه برخى آن را از قبيل كمّيات پنداشته‌اند، ثقل و خفّت است. مثلا وزن چيزى را از قبيل كمّيات پنداشته‌اند؛ زيرا، ديده‌اند وزن يك شىء را با كمّيات محاسبه مى كنند. چنانكه مى گويند وزن اين كالا چند «مَن» يا چند «كيلو» است.

   «من» و «كيلو» نشانه كميّت است. چرا كه پذيرنده زيادت و نقصان مى باشد. همانطور كه پذيرنده مساوات مى باشد. از اينرو، مى گوييم وزن اين شىء با وزن آن شىء مساوى است.

   مصنف، بر اين باور است چنين ويژگى هايى كه به وزن نسبت مى دهيم، بالعرض است. يعنى ملاك اين ويژگى ها چيز ديگرى است. كمّيت هاى ديگرى كه