شرح الهيات شفاء - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٩٠ - ويژگى هاى هر مرتبه اى از عدد

ظرف خارجْ عدد را از موضوعات، جدا كرد. در خارج، عدد با معدودات كه موضوعات عدداند، اتحاد در وجود دارند؛ و هرگز از يكديگر قابل تفكيك نيستند. تنها در ذهن است كه مى توان عدد را از معدود تفكيك كرد. كسانى كه مى گويند وجود عدد، مخصوص ذهن است؛ اگر به اين معنا بگويند درست است، عدد تنها و بدون معدودْ فقط در ذهن پديد مى آيد. چنانكه مى توان عدد «دو» را تصوّر كرد بدون آنكه چيزى همراه آن باشد. در اين صورت، مى توانيم بدون آنكه كارى به معدودات داشته باشيم، خود اعداد را تصوّر كنيم و روابط بين آنها را در نظر آوريم؛ و مثلا به اين مطلب بينديشيم كه اين عدد خاص، با آن عدد خاص چه نسبتى دارد؟

   آرى، كسانى كه مى گويند وجود عدد در ذهن است، اگر مقصودشان آن است كه وجود عدد، مجرّد از معدود باشد، اين سخن درستى است. وگرنه، وجود عدد در خارج هم هست. بدليل اينكه اشياء خارجى متصف به عدد مى شوند. و به هر نوعى از آن اعداد يك ويژگى نسبت داده مى شود.

وَ الشَّيىْءُ الَّذى لا حَقيقَةَ لَهُ مُحالٌ اَنْ تَكُوْنَ لَهُ خاصِيَّةُ الاَوَّلِيّةِ اَوِ التَّرْكيبيَّةِ اَوِ التَّمامِيَّةِ اَوِ الزّايِديَّةِ اَوِ النّاقِصِيَّةِ اَوِ الْمُرَبَّعِيَّةِ اَوِ الْمُكَعَّبِيَّةِ اَوِ الصَّمَمِ وَ سائِرِ الاَشْكالِ الَّتى لَها.

ويژگى‌هاى هر مرتبه‌اى از عدد

هر مرتبه اى از عدد كه مجموعه اى از واحدهاى خاص است، ويژگى هاى مخصوص به خود را دارد. بر اين اساس، هر مرتبه اى از عدد يك نوع خاص خواهد بود. و اين نوع خاص است كه ويژگى هاى معينى دارد. و همين، نشانه آن است كه مراتب عدد، واقعيت خارجى دارند. زيرا، اگر چيزى واقعيت خارجى نداشته باشد، نمى توان آن را يك نوع دانست و ويژگى هاى خاصّ خودش را براى آن لحاظ نمود.

   مصنف، اين مطلب را به عنوان يك دليل براى اثبات وجود خارجى عدد بيان مى دارد، و مى گويد: اگر چيزى وجود خارجى نداشته باشد و خود، يك نوع نباشد