فرهنگ فلسفى - جميل صليبا- منوچهر صانعى دره بيدى - الصفحة ٢٥٣ - ب- معنى خاص
مكان، يك ادراك طبيعى بسيط نيست، بلكه ادراكى است مركب از عناصر اوليه مبرا از امتداد.
علم تكوين علمى است كه از حدوث كائنات زنده و تغيير شكل آنها، از اين جهت كه انواع مختلفاند، بحث مىكند و نيز به معنى بررسى تجربى در امر وراثت، از طريق حذف بعضى از طبقات است. (رجوع كنيد به كون)
تكيّف
فارسى/ حالتپذيرى
فرانسه/Adaptation
انگليسى/Adaptation
لاتين/Adaptare
تكيف به معنى قبول حالت و كيفيتى از كيفيات است و به كيفيات مخصوصى كه شىء مىپذيرد تا با محيط خود يا با عوامل مؤثر در خود منطبق شود، اطلاق مىگردد.
در زيستشناسى، تكيف به تغييراتى اطلاق مىگردد كه عارض موجودات زنده مىشود و اعضاى بدن و كار اعضا را با شرايط محيط داخلى يا خارجى زندگى حيوان، بطور كلى يا در بعضى موارد، هم آهنگ مىكند. از شرايط اين هم آهنگى، علاوه بر شرايط محيط، اين است كه موجود زنده را بر ادامه حيات تواناتر كند.
اين اصطلاح در روانشناسى طبيعى به تغييراتى اطلاق مىگردد كه عارض بر چگونگى تجربه حسى مىشود، و از طريق حفظ ثبات و استمرار آگاهى نسبت به آن، شدت و وضوح مخصوصى به آن مىدهد. مانند تغييراتى كه در ديدن، بساويدن، بوييدن، چشيدن و احساس درد ايجاد مىشود.
زيرا استمرار آگاهى در مورد اين حالات از شدّت تأثير آنها مىكاهد.
در روانشناسى اجتماعى، تكيف به تغييراتى اطلاق مىگردد كه عارض بر رفتار فرد مىشود و هم آهنگى او را با افراد ديگر جامعه مىافزايد اين هم آهنگى از طريق صداقت نسبت به يكديگر، پيروى از رفتار يكديگر، احترام به عادات يكديگر و مراسم متداول، انجام مىشود.
تلپاثيا
فارسى/ انديشهخوانى
فرانسه/Telepathie
انگليسى/Telepathy
انديشهخوانى از پديدههاى روانى و نفسانى است كه همه دانشمندان به آن معتقد نيستند. اين حالت، بين افرادى كه با يكديگر فاصله مكانى دارند، رابطه مستقيم، برقرار مىكند.
اين رابطه به وسايلى غير از وسيله حسى ايجاد مىشود.
انديشهخوانى وهمى عبارت است از ديدن حادثهاى از راه دور كه با چشم نمىتوان آن را ديد و فقط در عالم خيال انسان مىتواند اين حادثه را ببيند چنانكه گويى در مقابل چشم او واقع شده است. مثال چنين رؤيتى اين است كه انسان مرگ يكى از نزديكان خود را كه در شهر ديگرى است، احساس مىكند.
ادراك از دور پديده روانى ديگرى است شبيه انديشهخوانى (تلپاتى) جز اينكه اين حالت، بين دو نفر برقرار نمىشود بلكه بين يك ذهن مدرك و يك حادثه مادى از فاصله دور برقرار مىشود. مثل ديدن آتشسوزيى كه در شهر ديگرى واقع شده است.
تلفيق
فارسى/ آئينپردازي
فرانسه/Syncretisme
انگليسى/Syncretism
آئينپردازي عبارت است از گردآورى خودسرانه معانى و آراء مختلف به منظور ساختن مذهب تازهاى از مجموع آنها.
اين گردآورى ناشى از عدم توجه به عمق معانى و عدم ادراك معانى اصلى است. به اين جهت آئينپردازي بيشتر در مقام ذم و كمتر در مقام مدح به كار مىرود. آئينپردازي در مقابل (التقاطى) (Eclectisme( است زيرا التقاط عبارت است از گلچينى از آراء مختلف و ايجاد يك مذهب جديد، بر اساس معقول. در حالى كه آئينپردازي به اساس معقول اين گردآورى توجّه ندارد زيرا فقط ظواهر افكار و معانى را با ديد سطحى مىنگرد.
آئينپردازي در قرنهاى دوم تا چهارم مسيحى پيدا شد و هواداران آن معتقد بودند كه اديانى كه در مقابل مسيحيّت قرار دارند، در دعوت بر پرستش خداى واحد، به نام ايزيس يا